Vissen
Gup: het water is hier het probleem niet
De gup is de enige gangbare tropische aquariumvis die in Nederlands kraanwater eerder thuishoort dan dat hij het moet verdragen. De problemen zitten dan ook nergens in het water: ze zitten in de kweeklijn, in de geslachtsverhouding en in de snelheid waarmee het er meer worden.
In het kort
- Een hardwatervis. Onze pH en hardheid vallen grotendeels binnen zijn voorkeur, en dat is bij tropische aquariumvissen een uitzondering.
- De geslachtsverhouding is de belangrijkste welzijnsknop: een man op twee tot vijf vrouwen. Bij een op een wordt het vrouwtje doodgejaagd.
- Een vrouwtje slaat sperma op en werpt nog maandenlang jongen zonder man in de bak. Wie geen jongen wil, koopt een geslacht.
- Massakweek heeft de soort verzwakt. Sterfte in de eerste weken is vaker een kwestie van herkomst dan van verzorging.
- In de zachtste Nederlandse gebieden zit hij juist onder zijn ondergrens, niet erboven.
Waarom ons water hier meewerkt
Seriously Fish noemt de gup letterlijk een hardwatervis en adviseert langdurige huisvesting in middelhard of harder water. LICG adviseert pH 7 tot 8. FishBase geeft 7,0 tot 8,0.
Onze pH ligt overal boven 7,3 met een mediaan rond 7,84, en dat valt daar precies in. Er is geen enkele reden om hier met pH-verlagers, osmosewater of turf aan de slag te gaan; dat maakt het alleen maar instabieler.
Eén kanttekening bij de bron: het FishBase-blok van pH 7,0 tot 8,0 en 9 tot 19 dH is een categorie-standaard die de gup deelt met de zwaarddrager en de boesemani-regenboogvis. Het is dus een hardheidsklasse, geen soortmeting. Dat de richting klopt, wordt door de andere twee bronnen onafhankelijk bevestigd.
Nederlands kraanwater: de kant die zelden genoemd wordt
En hier moet ik iets rechtzetten dat in de eerste versie van dit profiel precies verkeerd om stond.
LICG schrijft: guppen hebben het liefst water met een hardheid tussen 9 en 20 dH. FishBase geeft 9 tot 19. Seriously Fish begint bij 143 ppm, ongeveer 8 dH.
Nederlands kraanwater begint bij 3,7 dH.
In de zachtste leveringsgebieden zit de gup dus ónder alle drie de geciteerde ondergrenzen. Dat is het omgekeerde van "genoeg buffer".
Wat er daar misgaat is niet de hardheid zelf maar de dunne buffering: de pH kan tussen waterwissels wegzakken, en de Merck-referentietabel wijst erop dat een totale alkaliniteit onder vijftig milligram per liter het biofilter remt. Wie in zo'n gebied woont, kan overwegen bij te harden met wat kalksteen of koraalgruis in het filter.
Check dus de hardheid bij je eigen waterbedrijf en ga niet uit van een landelijk gemiddelde, want dat bestaat officieel niet.
In het midden en het hardere deel van het land is de gup daarentegen vrijwel onderhoudsvrij qua waterchemie. En omdat er hier geen chloor of chlooramine in het leidingwater zit, is de waterontgifter die in vrijwel elk Engelstalig aquariumboek verplicht is, voor dit doel overbodig.
De bak: hoe groot, en waarom
De gangbare opgave is zestig centimeter, en die komt bij zowel LICG als FishBase vandaan. Belangrijk om te weten: de FishBase-opgave is niet onafhankelijk, want die verwijst naar het Duitse ministeriële welzijnsadvies uit 1999. Twee welzijnsrichtlijnen die op hetzelfde uitkomen zijn één traditie, geen tweede meting.
Er is bovendien een bron die naar beneden afwijkt en die eerlijk genoemd moet worden: Seriously Fish geeft voor de gup een aquariumformaat van 45 bij 30 bij 30 centimeter, ongeveer veertig liter.
De onderbouwing van "groter dan dat" zit niet in zwemruimte, want een vis van drie tot zes centimeter heeft weinig nodig. Ze zit in de belasting die vanzelf oploopt:
| Moment | Aantal dieren |
|---|---|
| Dag één | 6 tot 8 |
| Na drie maanden | 20 tot 30 |
| Na een half jaar | 40 of meer |
Elk vrouwtje werpt elke vier weken twintig tot veertig levende jongen, en die blijven in de bak. Dimensioneer dus niet op wat je koopt maar op wat je over een half jaar hebt.
De fout die geen dode vis oplevert
Wie zes guppen koopt en drie mannen en drie vrouwen meeneemt, zet een systeem op waarin vrouwtjes vrijwel onafgebroken achtervolgd worden. Er komt geen kadaver uit, maar wel een langzaam uitgeputte vis met verminderde weerstand.
LICG schrijft daarom één man op twee tot vijf vrouwen voor. Een alternatief dat vaak beter uitpakt voor zowel welzijn als populatiebeheersing is een groep van uitsluitend mannen: de kleur blijft, de voortplantingsdruk verdwijnt volledig.
En dan de teleurstelling die het vaakst voorkomt: de aanname dat een gup een taaie beginnersvis is. Seriously Fish stelt onomwonden dat veel commercieel gekweekte guppen door inteelt en overproductie juist niet sterk zijn. Sterfte in de eerste weken is bij deze soort vaker een kwestie van herkomst dan van verzorging. Koop bij een liefhebber of vereniging in plaats van bij de goedkoopste bulkleverancier.
Wat er niet bij past
De meest verkochte en meest misgelopen combinatie in Nederland is de gup naast een mannelijke kempvis. LICG waarschuwt er expliciet voor: de kempvis kan lange siervinnen als concurrent zien en gaat ermee vechten. De waterwaarden overlappen prima, en juist daarom eindigt deze combinatie zo vaak als winkeladvies.
Hetzelfde geldt voor sumatraantjes, die LICG bij naam noemt als beschadigers van guppenstaarten. Een sluierstaart is voor een vinbijter een doelwit dat niet weg kan zwemmen.
En één die niets met agressie te maken heeft: zet geen endlers bij guppen als je zuivere lijnen wilt houden. Ze kruisen moeiteloos en de nakomelingen zijn vruchtbaar. Binnen twee generaties heb je geen endlers meer.
