Guppy (gup) houden: verzorging, aquarium, waterwaarden en jongen

De gup is waarschijnlijk de bekendste aquariumvis van Nederland: kleurig, actief, levendbarend en overal te koop. Toch is hij minder vanzelfsprekend dan zijn reputatie. Winkeldieren zijn vaak zwaar doorgekweekt, ons kraanwater is voor deze soort eerder zacht dan hard, en zonder plan heb je binnen een paar maanden een bak vol jongen. Dit artikel geeft het overzicht; elk onderwerp heeft daarnaast een eigen deel in deze gids.

De guppy in het kort

Bronnen: LICG (z.d.), FishBase, RAVON en Seriously Fish (zie de bronnenlijst). De getallen zijn houderijrichtlijnen uit naslagwerken, geen metingen in jouw bak.

Gup of guppy: hoe hij heet

Gup en guppy zijn hetzelfde dier: gup is de Nederlandse vorm, guppy de internationale. De naam verwijst naar Robert John Lechmere Guppy, al was de soort toen al beschreven; de geldige naam is Poecilia reticulata Peters, 1859. Miljoenenvisje slaat op het voortplantingstempo. "Muskietenvisje" hoort eigenlijk bij Gambusia, een verwant uit dezelfde familie; die verwarring is begrijpelijk, want ook de gup is wereldwijd uitgezet om muggenlarven te bestrijden (RAVON).

Welke waterwaarden passen bij guppen?

De naslagbronnen liggen dicht bij elkaar: LICG geeft pH 7-8 bij GH 9-20 °dH, FishBase pH 7,0-8,0 bij 9-19, OATA pH 7,0-8,0 bij GH 8-18 en KH 5-15, en Seriously Fish noemt de gup een hardwatervis met pH 7,0-8,5 bij 8-30 °dH. Kortom: de gup houdt van neutraal tot licht basisch, middelhard water. Een gericht pH-verlagend middel, turf of osmosewater heeft hij in de regel niet nodig.

Wel loont het om GH, KH en pH los van elkaar te meten. GH gaat vooral over calcium en magnesium, KH over de buffer die de pH stabiel houdt. Een hoge KH zegt dus niets over een lage GH, en andersom. Wat warmte doet met groei en het tempo van de worpen staat bij de juiste temperatuur voor guppen.

Nederlands kraanwater is voor guppen eerder zacht

Veel soortprofielen waarschuwen dat ons water te hard is voor tropische vis. Voor de gup ligt het eerder andersom. Vitens publiceert per productielocatie wat de fabriek verlaat. Wij liepen alle 85 overzichten na (gemiddelde januari-juni 2026): de hardheid loopt van 3,2 °dH in Epe tot 12,1 °dH in Zoelen, met een mediaan van 6,8. Op 66 van de 85 locaties ligt die onder de 8 °dH, de laagste ondergrens die de naslagbronnen voor de gup noemen.

Andere bedrijven geven gemiddelden of bereiken: Brabant Water 5,0-11,2 °dH, Waterbedrijf Groningen 6-12,5, PWN en Dunea 7,9, Waternet 7,8 en WMD ongeveer 8 °dH. Evides en WML werken alleen met een opvraging per postcode. Die getallen laten vooral zien hoe groot de verschillen zijn: kijk dus op de site van je eigen waterbedrijf en meet daarna in je bak.

Zacht water (rond 4-6 °dH) is geen bewezen doodvonnis, maar ligt wel onder alle richtlijnen. Wil je bijharden, doe dat dan beheerst, gemeten en stap voor stap, en controleer na elke verversing het resultaat. Een ontgifter is in Nederland meestal niet nodig voor chloor, omdat drinkwaterbedrijven hier normaal geen chloor toevoegen (Drinkwaterplatform, 2021); check bij twijfel je eigen waterbedrijf.

De guppenbak: maat, inrichting en gezelschap

LICG en FishBase noemen een bak van minstens 60 cm lang. Reken daarbij niet alleen met de dieren die je koopt, maar ook met de jongen die erbij komen. Dichte beplanting en fijnbladige planten aan de oppervlakte geven vrouwtjes rust en jongen een schuilplaats. Alles over afmetingen, inrichting en bezetting lees je bij de guppenbak.

Guppen passen bij andere rustige vissen van vergelijkbare grootte en waterwensen. Een paar combinaties werken slecht: sumatraantjes kunnen volgens LICG de staarten van guppen beschadigen, een kempvis reageert vaak agressief op lange, kleurige vinnen, en met endlers kruisen guppen vruchtbaar. Meer combinaties, ook met garnalen, staan bij guppengezelschap.

Voeren

In het wild eet de gup wat er is: ongewervelden en insectenlarven, maar op sommige plaatsen en in sommige seizoenen vooral detritus (Zandonà et al., 2015). Hij is dus een omnivoor. In het aquarium werkt een goed fijn droogvoer met plantaardige bestanddelen als basis, aangevuld met klein diepvries- of levend voer. Hoeveel en hoe vaak lees je bij guppen voeren.

Man of vrouw, en de juiste verhouding

Mannetjes zijn kleiner en kleuriger en hebben een gonopodium: een aarsvin die tot een staafje is omgevormd. Vrouwtjes zijn groter, voller en hebben een gewone, waaiervormige aarsvin. Bij jonge dieren en bij sterk gekleurde kweekvrouwtjes is dat lastiger; daarover meer bij guppy man of vrouw.

Mannetjes jagen vrijwel voortdurend achter de vrouwtjes aan. LICG adviseert daarom één man op twee tot vijf vrouwen. Veldonderzoek op Trinidad liet zien dat de agressie binnen een sekse toeneemt naarmate die sekse in de meerderheid is (Chuard et al., 2022). Een bak met alleen mannen is een prima alternatief als je geen jongen wilt. De voor- en nadelen staan bij de guppenverhouding.

Voortplanting: jongen zonder dat je het wilt

De gup is levendbarend: het vrouwtje werpt volledig ontwikkelde jongen. De draagtijd is vier tot zes weken; per worp komen er volgens LICG tien tot zeventig jongen, en andere bronnen geven bereiken van vijf tot tweehonderd. Een vrouwtje bewaart sperma en kan daarmee maandenlang doorwerpen: in een proef met 25 vrouwtjes bij de meeste tot ongeveer vier maanden, bij de uitschieters tot zo'n zes maanden (Gasparini & Evans, 2018, aangehaald door Ernst et al., 2025). "Ik heb alleen vrouwtjes gekocht" voorkomt dus geen jongen; alleen mannen kopen wel.

Hoe je een zwanger vrouwtje herkent lees je bij guppy zwanger, het opkweken bij guppenjongen verzorgen, en wat je doet met het overschot bij te veel guppen. Wie gericht wil kweken op kleur, vindt bij guppen kweken de kleurslagen en wat inteelt kost.

Kleurvormen: koi, cobra, tuxedo en meer

Namen als koi guppy, cobra, tuxedo, mosaic of endler-achtige gup zijn handelsnamen voor kleur- en vinvormen die in de kweek zijn ontstaan. Een koi guppy heeft bijvoorbeeld een rode of oranje kop op een licht lichaam, naar het kleurpatroon van de koikarper. Het blijven allemaal Poecilia reticulata, met dezelfde verzorging. Hoe sterker een lijn is doorgekweekt, hoe groter wel de kans op een zwakkere gezondheid; zie hieronder. Bij axolotls werkt het net zo: wit, albino en melanoid zijn kleurvormen van axolotls binnen één soort.

Waarom winkelguppen het soms slecht doen

Dat de gup een taaie beginnersvis is, klopt niet meer zonder meer. Seriously Fish schrijft dat veel commercieel gekweekte guppen door inteelt en massaproductie juist minder sterk zijn en vroeg sterven, en Aquarium Science noemt de gup om die reden geen beginnersvis meer. In een proef met vier generaties gekweekte guppen overleefde 58 procent een besmetting met huidparasieten, tegen 96 procent van hun wilde soortgenoten (van Oosterhout et al., 2007).

Koop daarom bij voorkeur bij een kweker of winkel met gezonde, actieve dieren, laat ze rustig wennen en houd nieuwe vissen eerst apart in een quarantainebak, zoals LICG adviseert. Tips om te kiezen staan bij guppen kopen; verschijnselen en oorzaken bij een zieke guppy.

Hoe oud wordt een guppy?

LICG noemt een half tot twee jaar, RAVON maximaal vijf jaar, OATA "meerdere jaren" zonder getal, en FishBase en Seriously Fish geven geen leeftijd. Reken op een paar jaar bij goede verzorging. Waarom de opgaven zo uiteenlopen lees je bij de leeftijd van guppen.

Nooit in de vijver of sloot

Een gup overleeft de Nederlandse winter buiten niet. RAVON meldt dat de soort hier alleen af en toe in de zomer wordt gevonden, als losgelaten aquariumdier, en zich alleen tijdelijk handhaaft bij warmwaterlozingen. Loslaten is dus geen tweede kans. Wat wel kan staat bij guppen niet loslaten.

Veelgestelde vragen over guppen

Is een gup hetzelfde als een guppy?

Ja. Gup is de Nederlandse naam, guppy de internationale. Beide zijn Poecilia reticulata, ook wel miljoenenvisje genoemd.

Hoe lang is een guppy zwanger?

Vier tot zes weken. Daarna kan een vrouwtje vrijwel meteen opnieuw drachtig zijn, ook zonder man, dankzij opgeslagen sperma.

Hoe lang leeft een guppy?

LICG noemt een half tot twee jaar en RAVON maximaal vijf jaar. Bij goede verzorging kun je rekenen op een paar jaar.

Welke temperatuur hebben guppen nodig?

LICG adviseert 23-25 °C. Andere bronnen noemen ruimere banden, van 17 tot 28 °C. In een woonkamer is een verwarming met thermostaat meestal nodig om stabiel in die band te blijven.

Kun je guppen houden in Nederlands kraanwater?

Meestal wel. Het water is hier normaal chloorvrij en ligt rond pH 7,5-8. Voor de gup is het eerder aan de zachte kant: veel locaties leveren minder dan 8 °dH. Meet je eigen water en harder alleen beheerst bij.

Hoeveel guppen mag je in een aquarium houden?

Begin klein en reken met de aanwas, want een groep guppen groeit snel. Een bak van minstens 60 cm met een paar mannen en twee tot vijf vrouwen per man is een goede start.

Is een guppy een goede beginnersvis?

Hij is vreedzaam en makkelijk te voeren, maar veel winkeldieren zijn zwaar doorgekweekt en daardoor kwetsbaar. Koop gezonde dieren, laat ze rustig wennen en reken met de jongen.

Wat is een koi guppy?

Een kweekvorm met een rode of oranje kop op een licht lichaam, naar het patroon van de koikarper. Hij is gewoon een guppy en vraagt dezelfde verzorging.