Kreeft in het aquarium: soorten, bakmaat en Unielijst

Een kreeft voor het aquarium kies je op wetenschappelijke naam en volwassen formaat, niet op kleur. De oranje dwergkreeft (CPO) blijft 3–5 cm en heeft minstens 30 × 30 cm bodem nodig, de blauwe Floridakreeft wordt 8–15 cm en vraagt vanaf 60 × 30 cm, en de roodklauwkreeft haalt circa 25 cm. Acht rivierkreeftsoorten staan op de Unielijst en vallen af als nieuwe aanschaf.

Welke kreeft past in je aquarium?

Voor een gewone huiskamerbak komen vooral de oranje dwergkreeft (CPO) en de blauwe Floridakreeft in aanmerking; de roodklauwkreeft is door zijn formaat iets voor ervaren houders met veel ruimte. Leg vóór aanschaf de wetenschappelijke naam vast, samen met de herkomst en een duidelijke foto.

Bron: Redemann en Bauer (2018a, 2018b) voor CPO en Floridakreeft; USGS (2025) en OATA (z.d.) voor de roodklauwkreeft. *OATA-richtwaarden voor kreeften en zoetwaterkrabben als groep. De kolom Ervaring is een inschatting van de redactie.

Oranje dwergkreeft (CPO): de kleinste keuze

CPO is de gangbare naam voor de oranje vorm van Cambarellus patzcuarensis, de Mexicaanse dwergkreeft (Karadal & Türkmen, 2017). Volgens Garnelenhaus worden mannetjes 3–4 cm en vrouwtjes 4–5 cm, gemeten zonder scharen; DATZ houdt circa 4 cm aan. In het meer van Pátzcuaro, waar de soort in het wild is onderzocht, werd een vrouwtje van 40 mm totale lengte gemeten (Rodríguez Serna, 2014).

Garnelenhaus adviseert 30 × 30 cm bodem voor één dier en 60 × 30 cm voor een paar of trio; DATZ beschrijft de CPO in een bak van 60 liter. Reken bij kreeften in bodemoppervlak, niet in liters: dezelfde inhoud kan over een heel andere bodem verdeeld zijn. Met de rekenhulp aquariuminhoud berekenen zie je snel welke maten bij jouw bak horen.

Blauwe Floridakreeft: zichtbaar groter

De blauwe Floridakreeft (Procambarus alleni) is in de aquariumhandel bekend om zijn felblauwe kweekvorm; in het wild, vooral in centraal en zuidelijk Florida, komen ook bruine en rode dieren voor (USGS, 2019). Vrouwtjes worden 12–15 cm en mannetjes 8–10 cm zonder scharen. Garnelenhaus noemt 60 × 30 cm bodem voor één dier en 80 × 40 cm voor een paar. Begin met één dier in een eigen bak.

Roodklauwkreeft: alleen met veel ruimte

De roodklauwkreeft (Cherax quadricarinatus) kan volgens USGS (2025) circa 25 cm totale lengte bereiken. Hij is blauwgroen tot groen met rode accenten. OATA adviseert hem alleen te houden, tenzij je een zeer grote bak met veel schuilplaatsen hebt. Plan de opstelling dus op het volwassen dier, niet op het jonge exemplaar in de winkel.

Cambarellus diminutus is een andere soort

Cambarellus diminutus is een aparte soort, geen spellingvariant van de CPO; de Amerikaanse Fish and Wildlife Service registreert hem onder een eigen wetenschappelijke naam. Staat alleen deze naam bij een aangeboden dier, vraag dan eerst naar volwassen maat, waterwaarden en huisvesting. Krijg je die gegevens niet, koop dan nog niet.

Waarom is een blauwe kreeft niet altijd dezelfde soort?

Blauw komt bij meerdere soorten voor, dus een "blauwe kreeft" kan een Floridakreeft zijn, maar ook een blauwgroene roodklauwkreeft (USGS, 2019, 2025). Zelfs specialisten determineren niet altijd op een foto: USGS noemt P. alleni en de sterk gelijkende P. fallax variabel in hun kenmerken en adviseert voor zekerheid microscopisch onderzoek van de geslachtskenmerken.

Let ook op welk deel van het lichaam is gemeten. Het kopborstschild omvat kop en borst; daarachter ligt het gelede achterlijf. Vooraan zitten één paar scharen en vier paar looppoten, en tussen de ogen steekt het rostrum naar voren (MDC, z.d.). USGS geeft voor volwassen Floridakreeften een kopborstschild van 39,8–44,3 mm. Vraag bij elke opgegeven lengte dus of het om het schild of het hele dier gaat.

Welke kreeften zijn verboden in Nederland?

Acht rivierkreeftsoorten staan op de Unielijst invasieve exoten; voor die soorten gelden verboden op onder meer handel, kweken, ruilen en vrijlaten, en beperkingen op bezit en vervoer (RVO, 2025). De regels gelden ook voor levende eieren. De lijst hieronder is gecontroleerd op 18 oktober 2026.

Bron: NVWA (z.d.) en Uitvoeringsverordening (EU) 2016/1141, geconsolideerde tekst van 7 augustus 2025.

Let op oudere namen: RVO gebruikt nog Orconectes limosus, Orconectes virilis en Procambarus fallax forma virginalis voor respectievelijk de gevlekte, de geknobbelde en de marmerkreeft. Een andere naam op het etiket verandert niets aan de status van het dier.

De CPO, de Floridakreeft, de roodklauwkreeft en C. diminutus stonden op 18 oktober 2026 niet op de Unielijst. Daarmee valt alleen het Unieverbod weg; voor invoer en handel kunnen andere regels gelden.

Had je een lijstsoort al vóór de plaatsing op de lijst als huisdier, dan mag je hem onder voorwaarden houden tot hij sterft: in een gesloten omgeving, zonder kans op ontsnapping of voortplanting. Bewaar een aankoopbewijs, gedateerde foto's of een dierenartsrekening als bewijs (RVO, 2024). Bij de marmerkreeft is die voorwaarde lastig, want de soort plant zich klonaal voort zonder paring: één dier kan een hele populatie stichten (Gutekunst et al., 2018).

Een kreeft uit de sloot is geen route naar een aquariumdier. Een sportvisser mag bijvangst van invasieve kreeften alleen meenemen om op te eten; verkopen, weggeven en als huisdier houden is verboden (RVO, 2026).

Hoe richt je een kreeftenaquarium in?

Een kreeftenaquarium heeft een goed sluitend deksel, schuilplaatsen voor elk dier en een ingereden filter nodig, in een bak die past bij het volwassen formaat (OATA, z.d.). Schuilplaatsen zijn geen versiering: in de teelt van roodklauwkreeften verbeteren ze overleving en groei (Queensland Government, 2025). De algemene uitleg over een aquarium inrichten is een goede basis; stem de bezetting af op de gekozen soort.

Bij de bodem hoef je geen wondermiddel te zoeken. Karadal en Türkmen (2017) hielden jonge CPO's honderd dagen in achttien aquaria op zes verschillende ondergronden. Dieren op basalt werden het zwaarst en zochten in een aparte keuzeproef die bodem het vaakst op, maar alle dieren overleefden, op elke ondergrond. Kies een aquariumbodem dus vooral op schuilplaatsen en makkelijk onderhoud.

Stappenplan: zo bereid je de komst van een kreeft voor

1. Leg de soort vast. Noteer de wetenschappelijke naam, de herkomst en maak een duidelijke foto. Controleer de naam tegen de Unielijst.
2. Vraag de volwassen maat. Vraag ook waar gemeten is: alleen het kopborstschild of het hele lichaam.
3. Kies de bak op bodemoppervlak. Gebruik de maten uit de tabel als ondergrens voor één dier.
4. Richt in. Leg voor elk dier minstens één schuilplaats en zorg voor een goed sluitend deksel.
5. Laat de bak inlopen. Laat het aquarium eerst opstarten tot ammoniak en nitriet niet meer aantoonbaar zijn (OATA, z.d.).
6. Vervoer kort en laat rustig wennen. Vermijd fel licht en extreme temperaturen, laat het dier geleidelijk wennen aan het nieuwe water en breng zo min mogelijk zakwater over.
7. Houd een tweede bak achter de hand. Zo kun je direct scheiden. Let de eerste week extra goed op.

Op een smal scherm kun je het schema horizontaal verschuiven. Bekijk schema op volledige grootte.

Welke waterwaarden heeft een kreeft nodig?

Houd de waarden van je eigen soort aan (zie de tabel bovenaan) en zorg vóór alles dat ammoniak en nitriet niet aantoonbaar zijn. De OATA-waarden in de tabel gelden voor kreeften en zoetwaterkrabben als groep; OATA vraagt zelf om de eisen van de eigen soort te controleren. Voor de roodklauwkreeft noemt Queensland in de teelt pH 7–8,5 als ideaal. In de groeiproef met jonge CPO's lag de temperatuur op 24,5 ± 0,7 °C en de pH gemiddeld op 7,58 (Karadal & Türkmen, 2017).

Meet volgens OATA minstens wekelijks ammoniak, nitriet, nitraat, pH en hardheid, houd de temperatuur bij en noteer de uitslagen. Extra dieren of meer voer verhogen de belasting; gaat dat te snel, dan kunnen de bacteriën in het filterbed het niet bijhouden en lopen ammoniak en nitriet op. Hoe die afbraak werkt, staat bij de stikstofkringloop. Stem de waterwissel af op je meetuitslagen.

Wat eet een kreeft?

Een kreeft is een alleseter: geef zinkend voer voor kreeftachtigen als basis, vul aan met plantaardig en dierlijk voer en haal resten weg (OATA, z.d.). Ongegeten voer breekt af en belast het water, dus voer liever te weinig dan te veel.

Kan een kreeft bij vissen of garnalen?

Liever niet: kreeften grijpen opportunistisch kleine en langzaam zwemmende vissen, en OATA adviseert daarom een aparte opstelling. Heb je al garnalen, behandel een kreeft erbij dan als een nieuwe bezettingskeuze en regel vooraf waar een bedreigd dier naartoe kan. Meer over het combineren van bewoners lees je bij gezelschap en agressie.

Wat doe je bij een vervelling?

Laat een vervellende kreeft met rust: direct na de vervelling is het pantser zacht en is het dier kwetsbaar voor andere kreeften (Queensland Government, 2025). Houd de schuilplaatsen vrij en let op of een ander dier de ingang steeds bezet. Een leeg pantser op de bodem kan sterk op een dode kreeft lijken (OATA, z.d.); zoek eerst rustig waar het dier zit.

Let op veranderingen in activiteit, kleur, schuilgedrag, ademhaling of eetlust. Zie je een onvolledige vervelling, meet dan eerst het water en vraag hulp aan een deskundige, met je meetuitslagen erbij. Ga niet op de gok mineralen toevoegen of met koud water een volgende vervelling uitlokken.

Hoe voorkom je kreeftenpest?

Houd water, netten en materiaal van verschillende kreeftenbakken strikt gescheiden, want kreeftenpest verspreidt zich via besmette dieren, water en materiaal (WOAH, z.d.). De veroorzaker, Aphanomyces astaci, hoort bij de waterschimmels. Noord-Amerikaanse kreeften kunnen besmet zijn zonder ziek te worden, dus een gezond ogend dier kan de ziekte toch meedragen. Maak materiaal eerst schoon voordat je het ontsmet: vuil maakt sommige ontsmettingsmiddelen minder werkzaam.

Laat nooit een kreeft vrij, laat geen aquariumwater in natuurwater komen en haal geen water, bodem of decoratie uit sloten en vijvers (OATA, z.d.). Een vijver buiten of een andere bak is geen oplossing voor een kreeft die je niet meer kunt houden.

Veelgemaakte fouten met aquariumkreeften

• Kopen op kleur. "Blauwe kreeft" is geen soortnaam. Zonder naam weet je niet hoe groot het dier wordt en of het mag.
• Schildlengte voor lichaamslengte aanzien. Een Floridakreeft met een schild van 4 cm wordt veel langer dan 4 cm.
• De bak op het jonge dier afstemmen. Een roodklauwkreeft van een paar centimeter wordt circa 25 cm.
• Geen deksel. Een goed sluitend deksel hoort bij de vaste uitrusting.
• Kleine of trage vissen erbij zetten. Die worden prooi.
• Een vissenmiddel gebruiken zonder te controleren. Kreeften zijn gevoelig voor koper; vraag bij ziekte een dierenarts met ervaring met waterdieren.
• Netten en water delen tussen bakken. Zo verspreid je kreeftenpest.

Veelgestelde vragen over aquariumkreeften

Wat eet een kreeft in het aquarium?

Een kreeft eet zowel plantaardig als dierlijk voer. Geef als basis zinkend voer voor kreeftachtigen en vul dat aan met groenvoer en dierlijk voer dat past bij de soort en het formaat. Haal na het voeren de resten weg, want ongegeten voer breekt af en belast het water (OATA, z.d.). Levende vissen horen niet op het menu.

Kan een kreeft samen met vissen in één aquarium?

Liever niet: kreeften grijpen opportunistisch kleine en langzaam zwemmende vissen, en OATA adviseert daarom een aparte opstelling. Een rustige eerste kennismaking zegt weinig over de weken daarna. Wil je het toch proberen, zorg dan dat er een tweede bak klaarstaat om de dieren direct te kunnen scheiden.

Hoe groot wordt een blauwe Floridakreeft?

Een vrouwtje van Procambarus alleni wordt 12–15 cm en een mannetje 8–10 cm, gemeten zonder scharen (Redemann & Bauer, 2018a). USGS noemt voor volwassen dieren een kopborstschild van 39,8–44,3 mm, maar dat is alleen het voorste deel van het lichaam. Vraag bij een advertentie dus altijd welke maat er bedoeld wordt.

Hoe groot moet een aquarium voor een CPO zijn?

Reken op minstens 30 × 30 cm bodem voor één CPO en 60 × 30 cm voor een paar of trio (Redemann & Bauer, 2018b). DATZ beschrijft de soort in een aquarium van 60 liter. Plan op bodemoppervlak, niet op liters: dezelfde inhoud kan over een heel andere bodem verdeeld zijn. Zorg daarnaast voor meerdere schuilplaatsen en een goed sluitend deksel.

Welke temperatuur heeft een dwergkreeft nodig?

Een CPO verdraagt volgens Garnelenhaus 15–28 °C, bij een pH van 7–9 en een GH tot 20 °dGH. In de groeiproef van Karadal en Türkmen (2017) groeiden jonge CPO's bij 24,5 °C en overleefden alle dieren honderd dagen. Houd de temperatuur stabiel binnen dat bereik en meet hem bij elke wekelijkse watercontrole mee.

Mag ik een marmerkreeft houden?

Nee, niet als nieuwe aanschaf: de marmerkreeft (Procambarus virginalis) staat sinds 2016 op de Unielijst. Handel, kweken, ruilen en vrijlaten zijn verboden, ook voor eieren. Had je het dier al vóór de lijstplaatsing, dan mag je het houden tot het sterft, in een gesloten bak zonder ontsnapping of voortplanting (RVO, 2024). Omdat één marmerkreeft zich zonder partner voortplant, is dat lastig.

Mag ik een rivierkreeft uit de sloot in mijn aquarium zetten?

Nee. Een sportvisser mag bijvangst van invasieve kreeften alleen meenemen om op te eten; verkopen, weggeven en als huisdier houden is verboden (RVO, 2026). Daarbij kunnen Noord-Amerikaanse kreeften kreeftenpest meedragen zonder ziek te zijn, en water en materiaal uit natuurwater zijn een bekende besmettingsroute. Haal je kreeft dus nooit uit de natuur.

Hoe zie je of een roodklauwkreeft een mannetje is?

Volwassen mannetjes van Cherax quadricarinatus hebben een opvallende, zachte rode plek aan de buitenrand van de grote scharen (USGS, 2025). Dat kenmerk hoort bij deze soort: bij een CPO of een blauwe Floridakreeft kun je het geslacht er niet aan aflezen. Kijk bij jonge dieren later nog eens, want het gaat om volwassen mannetjes.