Vissen
Guppen kopen: gezonde vissen kiezen en veilig laten wennen
Guppen kopen begint met een geschikte bak en zorgvuldig kiezen: hoe zien de dieren eruit, waar komen ze vandaan en hoe neem je ze veilig mee? Herkomst en kweeklijn kunnen een rol spelen bij uitval, net als transport, waterkwaliteit en ziekte. Sterfte na aankoop is daarom geen bewijs dat jij iets verkeerd deed, maar evenmin dat de oorzaak vaststaat bij de winkel.
· 22 min lezen
In het kort
- Beoordeel zowel je eigen aquarium als de aangeboden vissen. Gunstige ammonium- en nitrietmetingen sluiten andere waterproblemen, transportstress of ziekte niet uit.
- Wie geen jongen wil, koopt mannetjes. Alleen vrouwtjes kopen werkt niet: een vrouwtje uit een gemengde winkelbak draagt zaad bij zich en werpt daar nog maanden op door.
- De markt loopt langs twee gescheiden sporen: grootschalige kweek voor de winkelbak, en kwekers en de vereniging. Of de prijs iets over de overlevingskans zegt, is nooit onderzocht.
- Een besmettingscijfer voor een willekeurige Nederlandse handelspartij bestaat niet. Wat er wél ligt zijn drie tellingen aan guppen die alle drie rond twee derde uitkomen, hoe verschillend de dieren ook verzameld waren. Dat je aan de winkelbak niet ziet wat een dier bij zich draagt, is dus geen slordigheid van jou maar de stand van de kennis.
- Wie bedrijfsmatig verkoopt moet schriftelijke informatie meegeven, ook bij een zakje guppen van een paar euro. Die plicht hangt aan de verkoper en niet aan de plaats: op een beurs geldt hij voor de handelaar wel en voor de liefhebber met eigen nakomelingen niet.
Controleer je guppenbak vóór de aankoop
Begin bij de bak waarin de guppen terechtkomen. Een controle vooraf verkleint vermijdbare risico's; ze is geen gezondheidscertificaat voor het aquarium of de vissen.
Meet waterwaarden en controleer het filter
Bij een goed werkend filter horen ammonium/ammoniak en nitriet volgens LICG niet meetbaar te zijn. Gebruik een test die de betreffende stof daadwerkelijk meet en volg de gebruiksaanwijzing; niet ieder teststrookje bevat een ammoniumtest. Noteer ook pH, GH, KH en temperatuur. Een nulresultaat betekent beneden de detectiegrens van die test, niet dat alle mogelijke waterproblemen zijn uitgesloten. (LICG, z.d.; Francis-Floyd et al., 2026)
Hoe lang de bak draait is nuttige achtergrond, maar alleen vier weken met een draaiende pomp bewijst niet dat het biologische filter de geplande belasting kan verwerken. Controleer de opstartgeschiedenis, filterwerking en waterwaarden. LICG adviseert voor guppen 23–25 °C, pH 7–8 en GH 9–20 °dH. Kijk daarnaast naar beluchting, recente veranderingen en de huidige bewoners. [houderijrichtlijn en praktische controle]
Gunstige uitkomsten zijn een goed begin, geen bewijs dat de bak nooit de oorzaak kan zijn. Zuurstofgebrek, ongeschikte andere waterwaarden, een giftige stof en infecties blijven mogelijke verklaringen voor klachten. Omgekeerd kan een probleem in de bak samengaan met een meegebrachte infectie. Onderzoek water, symptomen en voorgeschiedenis samen; bij sterfte of zieke guppen staat die aanpak verder uitgewerkt. (Francis-Floyd et al., 2026)
Meet je ammonium/ammoniak of nitriet, controleer dan direct het filter en de beluchting en pak de waterkwaliteit aan. Hoe dringend een ammoniumuitslag is, hangt ook van pH, temperatuur en de gebruikte eenheid af. Gebruik passend ververswater en meet na de ingreep opnieuw; bij ademnood of verdere sterfte zoek je dezelfde dag deskundige hulp. Een vast aantal vastendagen of één universeel wisselpercentage past niet bij iedere situatie. Voeg geen nieuwe vissen toe zolang de oorzaak en waterkwaliteit niet op orde zijn. (Francis-Floyd et al., 2026)
Zijn de eerste controles gunstig maar gaan er toch dieren dood, leg dan ook transport, herkomst, contact met andere vissen en ziekteverschijnselen naast elkaar. Een winkel, kweker of dierenarts kan gerichter helpen met de gemeten waarden en een tijdlijn dan met alleen de melding dat de bak goed draait.
Guppensterfte na aankoop: het tijdstip is een aanwijzing
Noteer wanneer de eerste klachten begonnen en hoeveel vissen per dag ziek werden of stierven. Schrijf erbij of alleen nieuwe dieren of ook oude bewoners klachten hebben. Dat helpt het onderzoek, maar levert op zichzelf geen diagnose op.
Klachten kort na thuiskomst maken transport en overzetten belangrijk om na te gaan: temperatuurverschil, zuurstof tijdens vervoer en de samenstelling van zak- en aquariumwater. Er is geen aangetoonde grens in deze bronnen waarbij precies twee graden of een halve pH-eenheid de oorzaak bewijst. Kijk ook naar het aquarium zelf en de toestand vóór aankoop. Voor de praktische aanpak van overzetten en een aparte observatiebak: wennen en quarantaine.
Ook sterfte vanaf de tweede dag of verspreid over een week kan meerdere oorzaken hebben. Een meegebrachte infectie is mogelijk, maar het tijdvenster onderscheidt die niet betrouwbaar van waterproblemen of gevolgen van transport. Laat daarom geen van die sporen vallen alleen omdat het een paar dagen goed ging. [toepassing van de diagnostische uitgangspunten]
Vul de groep bij onverklaarde uitval niet meteen aan. Overlevenden kunnen een besmetting dragen, maar een paar symptoomvrije weken bewijzen niet dat zij vrij van ziekte zijn. Laat de oorzaak, eventuele behandeling en verdere observatie bepalen wanneer aanvullen verantwoord is. Leg klachten en herkomst vast en vraag bij aanhoudende uitval advies aan een dierenarts met ervaring met vissen. (LICG, z.d.)
Een makkelijke soort, een kwetsbaar handelsdier
Seriously Fish zet de gup op zijn eigen schaal op de laagste moeilijkheidsgraad, "Easy". Bij weerbaarheid, op die pagina "Hardiness", staat "unknown": niet beoordeeld. Daar hoort de aantekening bij dat die maat niet wordt meegemiddeld, maar de laagste beoordeling bepaalt die de vis kan krijgen, wat de andere maten ook zeggen. [literatuurrichtlijn] De weerbaarheid is dus niet beoordeeld, en "makkelijk" rust op de zes maten die daar los van staan én zijn ingevuld; ook voedsel is bij deze soort leeg gebleven. Twee alinea's verderop staat waarom dat geen toeval is: veel commercieel gekweekte guppen zijn volgens die bron niet sterk en juist vatbaar voor ziekte en vroege dood, en als oorzaak wijst zij inteelt en overproductie aan. [literatuurrichtlijn] Kopen doe je daarom, zegt dezelfde alinea, bij kwekers of op "society auctions", veilingen van een vereniging. De Nederlandse tegenhanger daarvan is de visbeurs op een verenigingsbijeenkomst, en die staat verderop in dit stuk. De soort is makkelijk. Het dier in de winkelbak is dat niet altijd.
Aquarium Science laat de nuance vallen: guppen zijn daar geen beginnersvis meer, en dat komt door de manier waarop ze gekweekt worden. Honderden generaties lijnteelt, broer op zus. [praktijkregel, Aquarium Science] Als hoofdverwekkers in winkelbakken noemt die bron er drie: de darmworm Capillaria, de eencellige Tetrahymena die in de hobby guppykiller heet, en bacteriën, vooral columnaris en aeromonas. Van die eencellige beschrijft hij het beeld waarvoor je hier waarschijnlijk kwam: geen ziekteverschijnselen, dan snel dood, vaak de hele groep binnen een week of korter. [praktijkregel]
Een derde hobbybron, in het Nederlands, wijst dezelfde kant op. Op de site van de NBAT schrijft de Duitse guppykweker Hans-Peter Neuse: "Op de eerste plaats geldt ze nog steeds als beginnersvis, wat ze al lang niet meer is." Dezelfde tekst waarschuwt uitgerekend bij het spoor dat hieronder wordt aangeraden: stamboekkweekguppen noemt hij zeer gevoelig, en hun kweek en verzorging rekent hij tot de "hogeschool van de aquaristiek". Een bekende lijn is dus niet vanzelf een makkelijk dier. Wie een robuuste, resistente guppy wil, moet het volgens hem eens met de Endler of een wildvorm proberen: "Probeert u het eens met Endler's guppy of wilde guppy's." En die Endler ligt verderop in dit stuk in hetzelfde winkelrek. [praktijkregel]
Eén bron zegt het tegenovergestelde, en dat is uitgerekend die waar dit artikel verderop op leunt. LICG schrijft onder Benodigde ervaring: "Voor het op een verantwoorde wijze houden van dit huisdier is geen specifieke ervaring nodig." [literatuurrichtlijn] Toch spreken die bronnen elkaar minder tegen dan het lijkt. LICG en Seriously Fish beschrijven de sóórt, Aquarium Science en Neuse het díér dat je in de winkelbak aantreft. Dat is precies waarom dit stuk over herkomst gaat en niet over verzorging.
Eerlijk erbij: Aquarium Science en de NBAT-tekst zijn hobbybronnen met veel eigen praktijk, geen wetenschappelijke publicatie, en een gecontroleerde vergelijking tussen de sterfte van sierkweeklijnen en die van wildvormen bestaat niet. [hiaat] Gemeten is er op deelaspecten. Zet je broer-zusparing, willekeurige paring en onverwante ouders naast elkaar, dan dragen de ingeteelde dieren een significant hogere belasting met de huidworm Gyrodactylus turnbulli en ruimen ze die besmetting trager op. [gemeten]
En het getal dat op fora rondgaat, dat rond zeventig procent van de winkelguppen de eerste maand of twee niet haalt, is nooit gemeten. [hiaat, circuleert op fora, nooit gemeten] Er bestaat wél een cijfer van rond de zeventig procent, maar dat gaat over besmetting en niet over sterfte. Kim en collega's telden in 2002 bij gekweekte guppen die naar Korea waren ingevoerd 59 van de 83 dieren besmet met een darmworm, 71 procent. [gemeten, via citerende publicatie] Diezelfde studie levert nog een tweede getal, en de publicatie uit 2026 die ze allebei doorgeeft zet ze op twee losse plekken neer: op een tropische guppenkwekerij liep de sterfte op tot dertig procent waar deze worm speelde. [gemeten, via citerende publicatie] Of dat over diezelfde 83 dieren gaat, staat er nergens bij. Het origineel uit 2002 kreeg ik niet open, dus hoe die dieren verzameld zijn kan ik ook niet nalezen. Wat dat cijfer wel en niet waard is, staat verderop, bij de grens van wat aan een dier te zien valt.
Twee sporen, en vijf plekken waar ze uitkomen
De vis in de tuincentrumbak en de vis op een verenigingsbeurs komen zelden uit dezelfde wereld.
Het eerste spoor is grootschalige kweek. Singapore was in 2016 nog de grootste siervisexporteur ter wereld; in 2019 nam Japan die plaats over, en dezelfde bron noemt de gup bij de vijf best verkopende soorten van de Singaporese kwekerijen. [literatuurrichtlijn - handelsstatistiek, Lim 2022] Dichterbij is er een herkomst bij gekomen: een Nederlands aquariumservicebedrijf schrijft dat er steeds meer vissen in Tsjechië worden gekweekt omdat de kostprijs per vis daar veel lager ligt en het "slechts een nachtje rijden" is, en dat de Nederlandse en Duitse groothandels de aangevoerde dieren eerst een rustperiode geven. [praktijkregel - brancheobservatie van één partij over de eigen keten]
Het tweede spoor zijn gespecialiseerde kwekers en de vereniging. Bij Poecilia Nederland, de vereniging voor levendbarende aquariumvissen, vindt "4 maal per jaar" een bijeenkomst plaats, en daar hoort telkens een visbeurs bij "waarbij u, tegen een kleine vergoeding, in het bezit kunt komen van de door leden aangeboden levendbarende". [literatuurrichtlijn, poecilia.nl, geraadpleegd 5 september 2026] Dezelfde vereniging houdt een visregistratie bij van wat haar leden in stand houden. Die staat achter een inlog en je moet een van de beheerders om toegang vragen, dus het is geen lijst waarin je zelf even opzoekt wie welke lijn heeft; het is wel de reden dat een lid meestal binnen één telefoontje weet wie iets heeft. [literatuurrichtlijn, visregistratie.poecilia.nl, geraadpleegd 5 september 2026] Is er de komende maanden geen beurs in de buurt, dan nodigt de vereniging uit om vrijblijvend contact op te nemen met de secretaris, en een plaatselijke aquariumvereniging onder de NBAT opent vaak dezelfde deur.
Kijk bij dat eerste spoor ook naar wat er nog meer in het rek staat. In het guppenassortiment van Hornbach stonden op 4 september 2026 tien artikelen, en één daarvan was helemaal geen gup. [gemeten - eigen telling, één keten, één meetmoment] Waarom dat aan de winkelbak uitmaakt, staat verderop bij de laatste controle. De wildvorm waar Neuse het over heeft ligt daarentegen zelden in zo'n rek: die loopt in de praktijk via een kweker of een beurs. [praktijkregel]
| Waar je koopt | Wat je meestal krijgt | Wat je vraagt |
|---|---|---|
| Tuincentrum of bouwmarkt | Grootschalige kweek, gemengde bak, veel doorstroom | Hoe lang staan ze hier al, hangen deze bakken aan één gezamenlijk filtersysteem, en kunt u er alleen mannetjes uitvangen? |
| Aquariumspeciaalzaak | Dezelfde herkomst; of ze er langer staan en beter bekeken worden verschilt per zaak | Van welke leverancier komen ze, en wat is er de afgelopen weken uitgevallen? |
| Kweker of verenigingsbeurs | Bekende lijn, bekende ouders, minder dieren tegelijk | Hoe lang fok je al met deze lijn, en hoe vaak zet je er nieuw bloed bij? |
| Webwinkel met verzending | Winkelvoorraad of eigen kweek, met een nacht onderweg ertussen | Op welke dag gaan ze op de bus, en wat geldt er als een dier dood aankomt? |
| Particulier | Onbekende lijn, meestal overschot uit één lopende bak | Uit hoeveel bakken komen ze, en mag ik een foto van die bak zelf? |
De rit naar huis is de enige stap tussen winkel en bak die je zelf kunt verpesten, en er is weinig voor nodig om het goed te doen. [praktijkregel] Rijd rechtstreeks naar huis en hang er geen boodschappen achter. Houd de zak onderweg dicht en donker, bijvoorbeeld in een gesloten tas: fel daglicht en geschud kosten meer dan de tijd die je ermee wint. Laat hem niet in een geparkeerde auto staan, en doe hem bij vorst onder je jas of in een isolerende tas. En laat bij vorst of een hittegolf niet versturen, want dat is nu juist het weer waarin een pakket een nacht op een onverwarmd sorteercentrum staat.
Wat de prijs wel en niet zegt
LICG houdt aan: "Een guppy is een goedkope vis, per stuk bent u voor vrouwtjes ongeveer een euro kwijt, voor mannetjes enkele euro's." [literatuurrichtlijn] Naast die richtprijs stond op 4 september 2026 bij Hornbach een assortiment van tien artikelen, van 2,55 euro voor een vrouwtje uit de gemengde bak tot 3,95 euro voor een sneeuwwit mannetje. [gemeten - eigen telling, één keten, één meetmoment] Het goedkoopste vrouwtje kost daar al ruim het dubbele van de richtprijs. Waarschijnlijk kloppen beide opgaven gewoon, want LICG beschrijft de soort in het algemeen en dit is één keten op één dag. Reken dus niet met een landelijke prijs voor deze vis; die bestaat net zomin als een landelijk cijfer voor de hardheid van ons water.
Naast de winkel liggen twee routes die zelden een prijskaartje krijgen. Op een verenigingsbeurs gaat het om die "kleine vergoeding", en een controleerbare opgave van wat dat is bestaat niet. [hiaat] Particulier aanbod loopt verder uit elkaar. Op dezelfde dag stonden op de eerste pagina van het zoekresultaat bij Marktplaats jonge dieren onder de vijftig cent, volwassen dieren rond een euro, staffels als "1,00 euro per stuk, 4,00 euro per vijf", meerdere gratis aanbiedingen, en als duurste een tricolor koi guppy van 4,99 euro. [gemeten - eigen steekproef, 4 september 2026, eerste pagina van het zoekresultaat; die pagina wisselt per dag] Zulk aanbod is bijna altijd overschot uit één lopende bak: één bron, één water, geen transportketen, en dat is precies waarom het soms béter uitpakt dan de winkelbak. Daar staat tegenover dat er geen informatieplicht geldt en dat je niet ziet wat er verder in die bak zwemt. De vraag die het meeste oplevert gaat dan ook niet over de vis: vraag om een foto van de bak zelf.
Waarom een mannetje meer kost is geen mysterie: je betaalt voor kleur en staartvorm, en dat is kweekwerk. Of de prijs iets zegt over de overlevingskans is nooit onderzocht. [hiaat] Wat je wél weet, is dat een dure speciale kweekvariant uit een strakker geselecteerde en dus smallere lijn komt, en dat Seriously Fish en Aquarium Science juist die lijnteelt als oorzaak van de zwakte aanwijzen. Duurder is bij deze soort dus eerder een reden tot voorzichtigheid dan een garantie. [praktijkregel]
Het geslacht kies je in de winkel, niet thuis
Naast de herkomst is er nog één keuze die je in de winkel maakt en thuis niet meer kunt terugdraaien: het geslacht.
Wil je geen jongen, koop dan mannetjes. Alleen vrouwtjes kopen werkt niet, en dat is de fout die het vaakst gemaakt wordt. Een vrouwtje uit een gemengde winkelbak is vrijwel nooit ongepaard en draagt zaad bij zich. [praktijkregel] Zij werpt na de laatste man nog maandenlang door; reken op ongeveer vier maanden. [gemeten, via citerende publicatie] Waar dat getal op rust en waarom de opgaven zo ver uiteenlopen, staat bij spermaopslag bij guppen. Dat is geen ongelukje van jouw bak, maar een eigenschap van de bak waar ze vandaan kwam.
Eén kanttekening hoort bij het advies om mannetjes te kopen, en die komt uit dezelfde bron die hierboven de zwakte van handelsguppen aanwijst. Aquarium Science schrijft dat juist mannetjes het na de winkel slecht doen: hun lange sluiervinnen zijn voor het afweersysteem lastig te bereiken, zodat bacteriën via de staart binnenkomen. De auteur zegt ze zelf zelden langer dan twee weken in leven te houden terwijl de vrouwtjes uit dezelfde partij het prima doen, en noemt Diana Walstad, die hetzelfde rapporteert. [praktijkregel] Gemeten is dat niet. [hiaat]
Het advies aan wie geen jongen wil blijft toch een groep mannetjes, maar dan een grotere dan de drie waarmee de meeste mensen thuiskomen, zodat de onderlinge wrijving zich over meer dieren verdeelt. Hoeveel er in jouw liters passen, en waarom de ondergrens op eenenveertig liter ligt en niet op veertig, staat in het deel van deze gids over de bakmaat. Die getallen herhaal ik hier bewust niet, want twee lijstjes die net iets van elkaar verschillen is precies hoe een gids zichzelf tegenspreekt. [praktijkregel]
Wil je wél een gemengde groep, dan is de band van LICG één mannetje op twee tot vijf vrouwtjes. [literatuurrichtlijn, LICG] Waar je binnen die band gaat zitten hangt af van hoeveel dieren je aankunt, en dat hangt weer aan je liters; dat deel geeft per bakmaat een startstand. Twee dingen liggen daarbij vast. FishBase houdt voor deze soort groepen van vijf of meer dieren aan, dus daar begint het aantal dat je meeneemt. [literatuurrichtlijn] En de onderkant van de LICG-band levert bij één mannetje drie dieren op; dat is voor deze soort geen groep. Bedenk verder dat je met een gemengde groep in feite de eerste generatie van veel meer vissen koopt, en dat je vóór het afrekenen bedenkt wat er met die jongen gaat gebeuren, niet erna.
Doe het uitzoeken niet op kleur. Bij moderne kweeklijnen hebben vrouwtjes volop gekleurde staarten, en wie op kleur sekseert komt met de verkeerde samenstelling thuis. Het enige harde kenmerk is het gonopodium, de tot een staafje omgevormde aarsvin van het mannetje; daar staat ook bij hoe je die bij jonge dieren en in een drukke bak beoordeelt. Laat de verkoper bij het uitvangen een voor een aanwijzen wat hij ziet, en tel zelf mee. [praktijkregel]
Kijken helpt, tot precies de grens van wat je niet ziet
LICG is hier concreet, en het is goed advies: "Kies de meest actieve vissen. Let erop dat de vissen een mooie schone huid hebben en niet mager zijn." [literatuurrichtlijn] Wat je aan de winkelbak zoekt is smaller dan wat je thuis bij een ziek dier zoekt. Je hoeft niet uit te vinden wát het is; je hoeft alleen te beslissen of je hier koopt.
| Wat je door het glas ziet | Wat dat voor déze aankoop betekent |
|---|---|
| Witte korrels op vin of flank | witte stip: dan staat de hele bak eronder, ook de dieren die er goed uitzien |
| Een uitgesleten, doorschijnende vinrand | vinrot: koop hier niet, want het zegt vooral iets over het water waarin ze nu staan |
| Rode draadjes uit de anus | een meegekomen darmworm, bij deze soort Camallanus, en die reist mee naar jouw bak |
Zie je er één, dan koop je uit die bak niets, ook niet het ene exemplaar dat er goed uitziet. En kijk dan niet alleen naar díé bak: in veel zaken en bouwmarkten hangt een hele wand aan één gezamenlijk filtersysteem, en dan koop je twee bakken verderop hetzelfde water. Vraag het gewoon. [praktijkregel] Twee beelden staan bewust niet in die tabel, omdat ze aan de winkelbak niets extra's beslissen: vinnen die strak tegen het lijf geknepen zitten, en een kromme rug bij een jong dier. Wat daarachter kan zitten, en waarom LICG bij een kromme rug eerst een vitamine C-tekort wil uitsluiten, staat bij de ziekten. Aan de winkelbak blijft er maar één regel over, en die is voor alle vijf de beelden hierboven dezelfde: koop hem niet.
Kijk daarna nog een keer, maar dan naar het water in plaats van naar de vis. Ligt er een dood dier onderin, dan koop je in elk geval het water waar de rest in stond. Waaraan dat dier stierf weet je niet, en juist daarom is het geen bak om uit te kopen. [praktijkregel] Vraag ook hoe lang de partij er staat: dieren die net binnen zijn hebben transport en een andere waterchemie achter de rug en hebben hun problemen nog niet laten zien. Kom in dat geval over een week of twee terug. [praktijkregel]
Kijk tot slot of er wel in staat wat je denkt te kopen. Dat ene artikel in het Hornbach-rek dat geen gup was, heette daar "Endler Gup mixed (M/F)": een andere soort uit hetzelfde geslacht, met een eigen deel in deze gids. Seriously Fish is er kort over: houd die niet bij guppen, want ze kruisen, en die nakomelingen zijn zelf ook vruchtbaar. [literatuurrichtlijn] Wie ze samen meeneemt houdt op termijn geen van beide zuiver, en als jonge dieren zien ze er in de winkelbak bedrieglijk hetzelfde uit. [praktijkregel] Wil je ze allebei, dan zijn dat twee bakken, en ook dat is een keuze die je in de winkel maakt en thuis niet meer terugdraait.
En dan de grens van dat kijken, want die is hard. Uiterlijk gezonde kwekerijvis kan een mycobacterie dragen zonder één ziekteverschijnsel; dat is aan Thais kwekerijmateriaal gemeten. [gemeten] Bij de darmworm van hierboven liggen drie getallen naast elkaar, en samen zeggen ze iets anders dan elk apart. Op de siervismarkt van Kolathur in Chennai werden zestien guppen onderzocht die juist op uiterlijke ziekteverschijnselen waren uitgezocht; elf ervan droegen de worm, 68,75 procent, en bij die dieren staken de rode draadjes uit de anus. [gemeten, op verdachte dieren geselecteerd] Het tweede getal is die 71 procent bij gekweekte dieren die naar Korea werden ingevoerd. Het derde staat in dezelfde passage van diezelfde publicatie, twee zinnen vóór de 71 procent, en wordt zelden meegeciteerd: bij guppen op Hawaï was 65,2 procent besmet, gemiddeld 1,05 worm per vis. [gemeten, via citerende publicatie] Dat zijn geen dieren die op ziekteverschijnselen waren uitgezocht en geen partij met sterfte eromheen; blijkens de titel van dat werk gaat het om exotische vissen in een beek op O'ahu, gevolgd over de seizoenen en over de jaren. Drie keer een totaal andere manier van verzamelen, en drie keer ongeveer twee derde. Dat is precies waarom kijken aan de winkelbak een harde grens heeft: ook zonder zieke of voorgeselecteerde dieren zit ongeveer twee derde onder de worm, en aan de buitenkant is dat aan niets te zien. Wat ontbreekt is een telling aan een willekeurige Nederlandse handelspartij; die heeft niemand gedaan. [hiaat] Dat maakt kijken niet nutteloos, maar het zet er een grens omheen die je met beter kijken niet verschuift.
Dat is het hele argument voor een aparte bak, en het is de maatregel die de meeste mensen pas na de tweede partij nemen. LICG raadt hem bij deze soort trouwens zelf aan: "Laat de dieren geleidelijk wennen aan de nieuwe wateromstandigheden, nog beter is het om nieuwe vissen in een quarantainebak te plaatsen." [literatuurrichtlijn] Heb je die tweede bak niet, dan neem je bewust risico, en dan is de tegenmaatregel simpel: koop alles in één keer, uit één bak, bij één bron waar je iets over weet, en zet er de eerste maand niets bij. [praktijkregel]
De winkel moet schriftelijke informatie meegeven, ook bij een zakje guppen
Dit is zwart op wit geregeld, en het wordt zelden genoemd.
Wat er precies in moet staan
Het Besluit houders van dieren noemt in artikel 1.1 als gezelschapsdier een "zoogdier, vogel, vis, reptiel of amfibie, kennelijk bestemd om te houden voor liefhebberij of gezelschap", met uitzondering van de soorten uit bijlage II. Die bijlage wijst de productiedieren aan; onder het kopje "Van de superklasse Pisces (Vissen)" staan ruim twintig soorten, onder meer de spiering, de forellen, de zalm, de aal, de meervallen, de tilapia's en een reeks zeevissen. De gup staat er niet bij, dus een gup is gewoon een gezelschapsdier. [literatuurrichtlijn, primaire wettekst]
Artikel 3.17, eerste lid, bepaalt dat bij verkoop aan de koper "schriftelijke, of indien de koper (...) daarmee instemt, digitale informatie" over het dier verstrekt wordt, "teneinde hem in staat te stellen het gezelschapsdier zo goed mogelijk te verzorgen". Het derde lid noemt de onderwerpen: verzorging, huisvesting, gedrag en kosten; artikel 3.18 zet daar de gezondheidsstatus naast. Mondeling advies bij de bak is dus niet genoeg, en de wet maakt geen uitzondering naar prijs. Twee artikelen verderop staan nog twee regels die niemand bij een zakje vissen verwacht. Artikel 3.19: "Een gezelschapsdier wordt niet verkocht aan een persoon jonger dan zestien jaar." En artikel 3.20 eist dat een dier dat bij verkoop wordt verpakt, zo verpakt wordt dat zijn welzijn of gezondheid "niet onnodig worden benadeeld". Dat gaat letterlijk over de zak waarin je hem meekrijgt: hoe korter die zak onderweg is, hoe beter. [literatuurrichtlijn, primaire wettekst]
Voor wie de plicht geldt, en voor wie niet
De plicht hangt aan de verkoper, niet aan de plaats. Artikel 3.6, tweede lid, zet de hele paragraaf opzij als de verkoper aannemelijk maakt dat er van bedrijfsmatige activiteiten geen sprake is. Artikel 3.7 gaat blijkens zijn eigen opschrift over het verrichten van bedrijfsmatige activiteiten in een inrichting of onder voorwaarden op een tentoonstelling, beurs of markt, en verklaart 3.17 tot en met 3.20 daar uitdrukkelijk van toepassing. Bij de bouwmarkt en de speciaalzaak geldt de plicht dus, en bij een handelaar op een beurs ook. Bij een liefhebber die op een verenigingsbeurs een paar eigen nakomelingen doorgeeft niet. Waar de grens tussen "bedrijfsmatig" en "liefhebber" precies ligt, bepaalt de wet aan de hand van de omstandigheden, en bij een fanatieke kweker is dat geen scherpe lijn. [hiaat]
En herkomst staat niet in het rijtje onderwerpen; "in ieder geval" laat ruimte, maar wie wil weten waar zijn dieren vandaan komen moet dat zelf vragen. Toezicht ligt bij de NVWA, die schrijft dat deze regels "niet alleen voor zoogdieren" gelden maar "bijvoorbeeld ook voor vissen", en die inspecteert "naar aanleiding van meldingen". Hoe vaak deze plicht bij een verkoop van een paar euro wordt nageleefd of gecontroleerd is niet te achterhalen. [hiaat]
Krijg je niets mee, vraag er dan om. De huisdierenbijsluiter van LICG bestaat gewoon: vier bladzijden, versie november 2018, met huisvesting, verzorging en kosten als eigen rubrieken, en het gedrag onder "Van nature". [literatuurrichtlijn]
En dan de vraag die je écht hebt als het misgaat: krijg je je geld terug? Een garantietermijn of sectorregeling speciaal voor vis bestaat niet. [hiaat] Wat er wel is, is de gewone consumentenkoop bij een bedrijfsmatige verkoper: ACM ConsuWijzer schrijft dat de wet ervan uitgaat dat een product al niet goed was toen je het kocht als het binnen een jaar kapotgaat, en dat je het daarna zelf moet aantonen. [literatuurrichtlijn] Die pagina spreekt over producten en niet over levende dieren, dus reken er niet mee als op een garantie. In de praktijk hanteren veel zaken een eigen coulanceregeling en vragen ze dan om het dode dier, om een monster van je water, en om melding binnen een korte termijn. [praktijkregel] Dat verschilt per winkel, dus regel het vooraf: vraag vóór het afrekenen wat ze doen als een dier binnen een paar dagen doodgaat, en bewaar de bon.
- Seriously Fish, Poecilia reticulata - acht beoordelingsmaten, waarvan Diet en Hardiness op 'unknown' staan; het oordeel 'Easy' rust dus op zes ingevulde maten, met bij Hardiness de aantekening 'Not averaged. It sets the lowest rating this fish can be given, whatever the measures above say'. Daar ook de waarschuwing dat veel commercieel gekweekte guppen door inteelt en overproductie niet weerbaar zijn, met het advies 'We therefore recommend the purchase of quality stock from breeders or society auctions'. Geraadpleegd 4 september 2026 - https://www.seriouslyfish.com/species/poecilia-reticulata/
- Seriously Fish, Poecilia wingei - 'Should not be kept with guppies as they will crossbreed' en 'The two are proven to hybridise and produce fertile offspring'; dezelfde pagina houdt P. wingei op moleculaire gronden als eigen soort aan. Geraadpleegd 6 september 2026 - https://www.seriouslyfish.com/species/poecilia-wingei/
- Aquarium Science (D. Bogert), 17.6 Guppies and Livebearers - hobbybron met praktijkwaarnemingen, geen peer review; hierin de honderden generaties lijnteelt, de drie hoofdverwekkers in winkelbakken en de passage over mannetjes die de winkel niet lang overleven - https://aquariumscience.org/index.php/17-6-guppies-and-livebearers/
- LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren), Guppy - benodigde ervaring, aanschaf en kosten, koopadvies, quarantaine, de verhouding een op twee tot vijf en 23 tot 25 graden. Inteelt, vitamine C en een kromme rug komen op deze pagina niet voor. Geraadpleegd 4 september 2026 - https://www.licg.nl/aquariumdieren/guppy/
- LICG, Overzicht erfelijke aandoeningen bij vissen - hierin de zin dat bij ruggengraatverkrommingen (scoliosis) uitgesloten hoort te worden dat een vitamine C-tekort meespeelt. De pagina gaat in algemene zin over vissen; de gup wordt er niet in genoemd. Het volledige verhaal achter een kromme rug staat in het artikel over guppenziekten, hier alleen de koopregel. Geraadpleegd 4 september 2026 - https://www.licg.nl/aquariumdieren/overzicht-erfelijke-aandoeningen-bij-vissen/
- LICG, Huisdierenbijsluiter Guppy (pdf, vier bladzijden, versie november 2018) - https://www.licg.nl/media/iqiicgbc/guppy_bijsluiter6_2t.pdf
- FishBase, Poecilia reticulata, geraadpleegd 5 september 2026 - de enige houderijopgave op de pagina luidt 'Aquarium keeping: in groups of 5 or more individuals; minimum aquarium size 60 cm (Ref. 51539)'; hier gebruikt voor de ondergrens van het aantal dieren dat je meeneemt, niet voor liters - https://www.fishbase.se/summary/Poecilia-reticulata.html
- Besluit houders van dieren, artikelen 1.1, 3.6, 3.7, 3.17, 3.18, 3.19 en 3.20 en bijlage II (die onder 'Van de superklasse Pisces (Vissen)' de productiesoorten aanwijst), geldende versie van 7 juli 2026, geraadpleegd 4 september 2026. Het opschrift van artikel 3.7 luidt 'Verrichten bedrijfsmatige activiteiten in inrichting of onder voorwaarden op tentoonstelling, beurs of markt' - https://wetten.overheid.nl/BWBR0035217/2026-07-07
- ACM ConsuWijzer, Bewijslast bij kapot product - 'Als een product al binnen 1 jaar kapot gaat, gaat de wet ervan uit dat het product al niet goed was toen u het kocht'; daarna moet de koper het zelf aantonen. De pagina spreekt over producten, niet over levende dieren. Geraadpleegd 4 september 2026 - https://consument.acm.nl/garantie-reparatie-geld-terug/bewijslast-bij-kapot-product
- NVWA, Bedrijfsmatig huisdieren houden - de regels gelden ook voor vissen - https://www.nvwa.nl/onderwerpen/dier/huisdieren-houden/bedrijfsmatig-huisdieren-houden
- NVWA, Zo houden wij toezicht bij houders van dieren - inspecties naar aanleiding van meldingen - https://www.nvwa.nl/onderwerpen/dier/dieren-houden-en-verzorgen/toezicht
- Neuse, H.-P., Het miljoenenvisje, de gup, op de site van de NBAT (Nederlandse Bond Aqua Terra) - een stuk van een Duitse guppykweker, lid van de Guppy Club Rheinland; geen standpunt van de bond. Hierin ook: 'Wilt u een robuuste en resistente guppy? Probeert u het eens met Endler's guppy of wilde guppy's.' - https://nbat.nl/het-miljoenenvisje-de-gup/
- Poecilia Nederland, Over ons - vier bijeenkomsten per jaar met visbeurs, en de uitnodiging om vrijblijvend contact op te nemen met de secretaris; geraadpleegd 4 september 2026 en opnieuw 5 september 2026, ongewijzigd - https://poecilia.nl/over-ons/
- Poecilia Nederland, visregistratie - de soortenregistratie van de vereniging; de pagina toont een inlogscherm met de regel 'Neem contact op met een van de beheerders om toegang te krijgen tot de visregistratie van Poecilia Nederland', dus buiten het ledenbestand is er niets in te zien. Geraadpleegd 5 september 2026 - https://visregistratie.poecilia.nl/
- Zorgeloos Aquarium (aquariumservicebedrijf, geen winkel), Waar komen de vissen vandaan - brancheobservatie over de eigen keten, geen controlerapport - https://www.zorgeloosaquarium.nl/waar-komen-de-vissen-vandaan-en-wat-is-de-waarheid-over-wildvangvissen
- Lim, T.W., 2022, Development of Singapore's Ornamental Fish Industry, FFTC Agricultural Policy Platform - handelsstatistiek; de nummer-1-positie in 2016 komt daar uit Yue 2019, de overname door Japan in 2019 uit Wereldbankcijfers, en de vijf best verkopende soorten uit Brandon Gaille 2018 - https://ap.fftc.org.tw/article/3022
- Smallbone, W., van Oosterhout, C. & Cable, J., 2016, The effects of inbreeding on disease susceptibility: Gyrodactylus turnbulli infection of guppies, Poecilia reticulata, Experimental Parasitology 167:32-37 - https://ueaeprints.uea.ac.uk/id/eprint/58972/
- Ponpornpisit, A., Areechon, N., Kono, T., Kitao, Y., Sakai, M., Katagiri, T. & Endo, M., 2009, Detection of Mycobacteriosis in guppy, Poecilia reticulata, by loop-mediated isothermal amplification method, Bulletin of the European Association of Fish Pathologists 29(1):3-9 - https://eafp.org/download/2009-Volume29/Issue%201/29_003.pdf
- Parasitology Research, 2026, First record of Camallanus cotti (Fujita, 1927) in traded guppies (Poecilia reticulata) from India - volledige tekst toegankelijk. In Materials and methods staat dat de zestien dieren van de markt in Kolathur (Chennai) zijn verzameld omdat ze uiterlijke ziekteverschijnselen vertoonden ('16 guppies suspected of nematode infection based on external clinical signs'); in de resultaten dat elf ervan besmet waren, 68,75 procent, met de rode wormen uit de anus als beeld bij de besmette dieren. In de discussie zet die tekst drie opgaven aan guppen naast elkaar in één passage: 'Vincent and Font (2003) found a 65.2% prevalence of C. cotti in Hawaiian guppies, with a mean abundance of 1.05 worms per fish. Kim et al. (2002) similarly reported 71% prevalence (59/83) in cultured guppies imported to Korea. In the present study, the prevalence (68.75%) is comparable to these values'. De twee geciteerde originelen zijn hier niet zelf ingezien, alleen deze weergave ervan; blijkens de literatuurlijst van dezelfde publicatie is de eerste Vincent, A.G. & Font, W.F., 2003, J. Parasitol. 89:756-760, over exotische vissen in de Waianu-beek op O'ahu (Hawaii), en de tweede Kim, J.H., Hayward, C.J. & Heo, G.J., 2002, Aquaculture 205:231-235. De opgave 'up to 30% mortality in a tropical guppy farm with C. cotti infection', eveneens uit Kim e.a. 2002, staat elders in de discussie, bij de economische gevolgen, en wordt daar niet aan de 83 onderzochte dieren gekoppeld. Het origineel uit 2002 is niet ingezien: ScienceDirect geeft geen toegang en Crossref en OpenAlex voeren er geen samenvatting van. Hoe de 83 dieren zijn verzameld is daardoor niet na te lezen - https://link.springer.com/article/10.1007/s00436-026-08659-5
- Ernst, Hogers, Kwant, Korosi, van Leeuwen, Kotrschal & Pollux, 2025, Long-Term Sperm Storage in a Superfetatious Live-Bearing Fish, Ecology and Evolution 15(9):e72086 - hierin de tabel met de bekende opgaven voor spermaopslag bij de gup, inclusief Gasparini & Evans 2018 met 25 vrouwtjes; de oudere opgaven van zes tot acht maanden rusten op één dier of geven geen aantal dieren op - https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12410990/
- Hornbach, guppy-assortiment, prijzen geraadpleegd 4 september 2026; tien artikelen geteld, waarvan negen guppen en één 'Endler Gup mixed (M/F)', van 2,55 tot 3,95 euro - https://www.hornbach.nl/c/dieren-aquaria-terraria/aquaria/aquariumvissen/guppies/S35141/
- Marktplaats, zoekresultaten guppies, eerste pagina, geraadpleegd 4 september 2026; gratis aanbod en jonge dieren onder de vijftig cent aan de onderkant, staffels van 1,00 euro per stuk, en 4,99 euro als hoogste vraagprijs (tricolor koi) - https://www.marktplaats.nl/l/dieren-en-toebehoren/vissen-aquariumvissen/q/guppies/
- Francis-Floyd, R., Yanong, R. P. E., & Petty, B. D. (2026, juni). Environmental diseases of aquatic animals in aquatic systems. Merck Veterinary Manual. https://www.merckvetmanual.com/exotic-and-laboratory-animals/aquatic-systems/environmental-diseases-of-aquatic-animals-in-aquatic-systems — laatste update juni 2026; volledige beoordeling mei 2023. Onderscheid totale hardheid en alkaliniteit, pH en ammoniak, en meerdere mogelijke oorzaken van sterfte. Algemene veterinaire naslag, geen guppyproef. Geraadpleegd 10 september 2026.


