Vissen
Neontetra: bijna iedereen houdt hem te warm
De bekendste aquariumvis van Nederland, en juist daardoor de meest structureel verkeerd gehouden. Niet omdat hij moeilijk is, maar omdat de standaard tropische gezelschapsbak op 26 tot 27 graden draait en dat voor deze soort de bovenrand is of eroverheen.
In het kort
- Koeler dan bijna iedereen hem houdt. Een werkpunt van 22 tot 24 graden past bij alle drie de gangbare bronnen.
- Echte scholer: acht tot tien dieren. Onder de zes vervalt het scholen en verdwijnt de kleur.
- De winkelvis van anderhalve centimeter is nog niet op de helft van zijn eindmaat.
- Neonziekte is niet te behandelen. De enige beheersing is selectie bij aankoop, quarantaine en zieke dieren weghalen.
- Nederlands kraanwater ligt boven élke bovengrens die de bronnen voor hem noemen. Dat gaat goed met kweekdieren, maar het is geen ideale match.
De temperatuur is het hele verhaal
Seriously Fish geeft 21 tot 25 graden, FishBase 20 tot 26, LICG rond de 24. Een gemiddelde tropische gezelschapsbak draait op 26 tot 27. Dat is de bovenrand of eroverheen.
Hij gaat daar niet acuut aan dood, en dat is precies waarom de fout blijft bestaan. Hij leeft korter, kleurt minder en is vatbaarder, en dat merk je pas na anderhalf jaar als de groep zonder duidelijke reden uitdunt.
Eén nuance die eerlijk gemeld moet worden: de FishBase-band van 20 tot 26 graden komt niet uit veldwerk maar uit de Aquarien Atlas, een Duits aquariumhobbyboek. Seriously Fish tekent daarbij aan dat oudere literatuur 20 tot 24 aanhield en dat de opgeschoven bovengrens vermoedelijk een internetartefact is. Er is geen studie die overleving of levensduur tegen houdtemperatuur meet bij deze soort. "Koeler is beter" is dus een goed onderbouwde praktijkregel, geen gemeten uitkomst.
Hoe groot wordt hij echt
Hier is voorzichtigheid nodig met een getal dat overal wordt overgenomen. FishBase geeft 2,5 cm standaardlengte, maar die waarde komt uit FishShapes, een dataset met vormmetingen. Dat is de lengte van de gemeten exemplaren, geen soortmaximum. Seriously Fish houdt 20 tot 30 mm standaardlengte aan, LICG spreekt van maximaal vier centimeter en bedoelt dan totale lengte inclusief staart.
Werkbaar: reken op ongeveer 2,5 cm lichaam en 3 tot 3,5 cm inclusief staart. Winkelmaat is anderhalf tot twee centimeter, dus hij verdubbelt nog ongeveer.
Let bij alle drie de bronnen op het verschil tussen standaardlengte en totale lengte. Wie die door elkaar haalt, trekt verkeerde conclusies over ruimte.
Waar hij vandaan komt, en waarom dat ertoe doet
De bovenloop van de Solimões in Peru, Colombia en Brazilië: bosbeekjes met traag stromend, bruingekleurd water vol looizuren uit rottend blad. Extreem ionenarm en zuur.
Hoe extreem, is voor deze soort daadwerkelijk gemeten, en dat is zeldzaam. Onderzoekers hielden neontetra's twee weken op pH 4,0 en 3,5 zonder dat de ionenbalans verstoord raakte; de actieve natriumopname werd niet geremd en bij pH 3,5 zelfs gestimuleerd. Bij pH 3,25 stierven ze binnen zes tot acht uur.
Dat is de fysiologie van een dier dat in water leeft waar bijna niets in opgelost zit. Ons kraanwater staat daar zo ver vanaf als bij vrijwel geen enkele gangbare aquariumvis.
Nederlands kraanwater
Hier moet ik strenger zijn dan de meeste profielen zijn, omdat de bronnen bij déze soort het hardst wringen en dat elders vaak wordt weggelaten.
LICG schrijft voor de neon "vrij zacht water tot ongeveer acht dH" en een pH van 6 tot 7. Seriously Fish kapt af op pH 7,5. Nederlands kraanwater komt overal boven 7,3 uit de kraan, met een landelijke mediaan van 7,84.
Onze mediaan ligt dus boven élke bovengrens die voor deze soort geciteerd wordt. En met een hardheid van 3,7 tot 13,7 dH zit een groot deel van het land boven LICG's acht dH.
Dat het in de praktijk toch goed gaat, komt door de commerciële kweek en niet door de soort. Seriously Fish noemt voor kweekmateriaal een houderijband tot pH 7,5 en tot ongeveer 12 dH. Concreet: woon je in het zachtere deel van het land, dan kun je hem zonder osmoseapparaat houden en zakt de pH in een ingerichte bak vanzelf iets door bladval en elzenproppen. Zit je aan de harde kant, dan is bijmengen verstandig.
Houden en kweken zijn hier niet hetzelfde. Voor kweek vraagt Seriously Fish pH 5,5 tot 6,5 en 1 tot 5 dH. Dat haal je met geen enkel Nederlands pompstation.
Wat er wél naast kan
| Wel | Niet |
|---|---|
| Kegelvlekbarbeel: temperatuurband overlapt ruim, even vreedzaam | Maanvis: eet vissen van deze maat, en wil het warmer |
| Dwergpantsermeervallen en otocinclus: andere laag, zelfde water | Sumatraan en andere actieve barbelen: chronische jaagdruk |
| Kardinaaltetra, maar alleen in de overlap van beide bronbanden, 23 tot 25 graden, in de praktijk 24 | Kempvis: wil het warmer en jaagt op kleine, bewegelijke vissen |
| Dwerggarnalen: de bek van een neon is te klein voor volwassen dieren | Discus: waterchemie klopt perfect, temperatuur niet |
De maanviscombinatie verdient een aparte zin, want het is het schoolvoorbeeld en het staat letterlijk zo bij Seriously Fish: een maanvis eet kleine vissen zoals tetra's. De waterwaarden overlappen prima, en dat is precies waarom deze combinatie in elke winkel naast elkaar staat en toch fout is.
De valkuil erachter
Omdat neons goedkoop zijn, worden uitvallers bijgekocht in plaats van dat de oorzaak wordt gezocht. En met elke nieuwe partij komt het risico op neonziekte de bak weer in, een aandoening waar geen behandeling voor bestaat.
Er is nog iets dat zelden op het winkelkaartje staat: tientallen jaren commerciële kweek hebben de genetische vitaliteit van de sierstam aangetast. Seriously Fish waarschuwt dat misvormingen en slechte gezondheid wijdverbreid zijn en dat je bij het uitzoeken van je groep moet opletten.
.jpg){kind=link}