Aquariumplanten: goed planten, voeding kiezen en bladverlies beoordelen

Aquariumplanten uit bovenwaterkweek

Sommige aquariumplanten worden boven water gekweekt en daarna onder water gebruikt. Ze kunnen bij die overgang ander blad maken of oude bladeren verliezen. Kies een soort die geschikt is voor onderwatergroei en vraag bij aankoop naar de kweekwijze. Hoeveel blad verandert, verschilt per plant en situatie.

Onder water verloopt gasuitwisseling anders dan in lucht. Planten verschillen in de manier waarop hun bladeren daarmee omgaan. Colmer en Pedersen (2008) onderzochten bijvoorbeeld hoe gasfilms de onderwateruitwisseling van CO₂ en zuurstof bij bepaalde moerasplanten verbeteren. Zo'n gasfilm is een dun laagje gas aan het bladoppervlak. De werking van zulke aanpassingen hangt van de plant af; het oude blad hoeft niet bij elke soort volledig te verdwijnen.

Kijk dus naar het geheel. Een pas ingezette Cryptocoryne die blad verliest maar nieuwe scheuten maakt, vraagt een andere beoordeling dan een plant waarvan ook de basis zacht wordt. Controleer plantdiepte en recente veranderingen voordat je het probleem als normale omschakeling afdoet.

Rottende bladeren uit het aquarium halen

Afstervende bladeren zijn organisch materiaal. Hun afbraak kan de zuurstofvraag verhogen en stikstofverbindingen aan het water toevoegen. Of er een meetbare piek ontstaat, hangt onder meer af van de hoeveelheid materiaal en de verwerking in de bak. Een volwassen filter is geen onbeperkte verzekering.

Haal duidelijk zachte, rottende resten weg zonder de gezonde plant telkens uit te graven. Bij veel afbraak controleer je de waterkwaliteit, zeker tijdens het indraaien en de stikstofkringloop. Meet ammoniak/ammonium en nitriet als er aanleiding is.

Ademen vissen opvallend snel, behandel dat niet als een plantenprobleem dat vanzelf overgaat. Controleer direct waterkwaliteit, filter en zuurstofvoorziening.

Waar horen wortels, wortelstok en groeipunt?

Kijk vóór het planten hoe de plant is opgebouwd. Onderstaande groepen helpen bij de planten in deze gids; ze zijn geen volledige indeling van alle aquariumplanten. Staat ‘waterpest’ op het etiket? Controleer dan eerst welke waterpestsoort je hebt.

Druk een wortelstok of rozet niet helemaal onder het zand. Controleer de stand van opzij en geef de wortels genoeg houvast zonder het groeipunt te bedekken. Tropica maakt deze groeivormen ook in zijn plantinstructies onderscheidend.

Er is wel een belangrijk verschil tussen begraven en vastzetten: wortelloos hoornblad kan volgens Tropica ook in de bodem worden geplaatst en kleine mosplukjes kunnen met hun basis worden verankerd. Dat maakt het nog geen goed idee om alle groene delen onder een laag zand te stoppen.

Potjes, steenwol en voedingsgel verwijderen

Haal het verkoopmateriaal voorzichtig weg en volg de aanwijzingen voor de groeivorm. Verwijder overtollige steenwol zonder fijne wortels uiteen te trekken. Niet iedere plantverpakking wordt hetzelfde behandeld: Tropica laat bij sommige bodembedekkers juist een klein stuk kweekmateriaal als houvast zitten.

Bij de gesloten 1-2-Grow-cups schrijft Tropica voor de voedingsgel af te spoelen. Verdeel de plant daarna waar passend in kleinere porties. Een mos, rozet of wortelstok krijgt vervolgens zijn eigen juiste plek; de verpakking bepaalt niet hoe diep de plant moet staan.

Nieuwe planten en gevoelige dieren

Vraag naar de kweekwijze en eventuele behandeling als je planten in een bak met garnalen of andere gevoelige dieren wilt zetten. Losse winkelplanten, potplanten en gesloten laboratoriumcups zijn geen uitwisselbare categorieën.

Tropica geeft voor zijn eigen 1-2-Grow-planten een garantie dat ze vrij zijn van slakken, algen en pesticiden. Dat is een concrete producentengarantie voor dat product, geen onafhankelijke test van alle planten uit de handel. Ze zegt ook niets over wat er na openen en overzetten bij de plant kan komen.

Spoelen verwijdert los materiaal en voedingsgel, maar gebruik een vaste week- of spoelduur niet als bewijs dat een onbekende behandeling onschadelijk is geworden. Bij onduidelijke herkomst of behandeling is navragen en voorlopig apart houden verstandiger dan de veiligheid voor je dieren aannemen.

Licht, koolstof en voeding samen beoordelen

Ook makkelijke aquariumplanten hebben licht, koolstof en mineralen nodig. Een kwekerslabel 'lage CO₂-vraag' betekent niet nul koolstof. Het ontbreken van een CO₂-installatie betekent evenmin dat er geen opgeloste koolstof in het aquarium aanwezig is.

Plantenvoeding omvat onder meer stikstof, fosfor, kalium en sporenelementen. Wat je moet toevoegen hangt af van wat water, bodem en bestaande toevoer al leveren. Opname via wortels en bladeren verschilt per groeivorm; vloeibare voeding is niet automatisch nutteloos bij een rozetplant (Dennerle, z.d.).

Begin bij wat je al weet: plantnaam, lichtduur en -intensiteit, bodem, gebruikte producten en nieuwe groei. Verhoog niet meteen het licht, de mest en de CO₂ tegelijk. Volg de productinstructies en de reactie van de hele bak. Extra CO₂ is geen middel om alleen een lager pH-getal na te jagen; te veel kan de dieren schaden (Dennerle Plants, z.d.). Meer daarover bij pH, GH en KH.

Wanneer moet je ingrijpen bij een aquariumplant?

Foto’s van dezelfde plant helpen om nieuwe bladeren of scheuten te herkennen. Verbetering kan tijd kosten, maar er bestaat geen termijn waarin elke plant zeker herstelt. Corrigeer een duidelijke plaatsingsfout direct; geef een goed geplante, nog stevige plant vervolgens rust om te groeien.

Blijft ook nieuwe groei wegvallen, wordt de basis zacht of verslechteren meerdere planten tegelijk, onderzoek dan de omstandigheden verder. Geduld is nuttig, maar het is geen diagnose en geen reden om voortgaand verval te negeren.