Trigonopoma pauciperforatum (redstripe rasbora): schoolvis voor zacht, zuur water

Wie zwemt er in de bak? Naam en herkenning

De soort heet officieel Trigonopoma pauciperforatum (Weber & de Beaufort, 1916). De naamtoets tegen het GBIF/Catalogue-of-Life-register geeft die naam als geaccepteerd terug (GBIF, z.d.). FishBase, z.d. gebruikt dezelfde naam en de Engelse naam Redstripe rasbora; die pagina merkt op dat Eschmeyers Catalog of Fishes (versie mei 2011) de vis nog in het geslacht Rasbora plaatste. In de handel kom je hem ook tegen als redline- of glowlight-rasbora (Seriously Fish, z.d.).

Herkennen kan via een paar kenmerken die FishBase noemt: een erg slank lichaam met lange vinnen, een rugvin die hoger is dan het lichaam diep is en een onvolledige zijlijn (FishBase, z.d.). De naam 'redline' is daarbij misleidend: de kleur van de lengtestreep varieert van dieporanje tot goudkleurig, afhankelijk van vindplaats, voeding, conditie en zelfs stemming. Sommige exemplaren hebben een tweede, donkerder streepje onder het eerste, en oudere vissen tonen meer zwarte schubranden, vooral op de buikzijde (Seriously Fish, z.d.). Een lichtere streep betekent dus niet vanzelf een andere soort; let wel op andere signalen van conditie, zoals eetlust en gedrag.

Let ook op de naam Rasbora agilis. Seriously Fish beschrijft die als een jonger synoniem van deze soort, maar de naam werd vroeger gebruikt voor de vis die nu Trigonopoma gracile heet: kleiner en fijner gebouwd (Seriously Fish, z.d.). Kijk bij aankoop daarom welke vis er werkelijk zwemt.

Hoe groot wordt hij, en welke ruimte past daarbij?

FishBase vermeldt een maximale lengte van 7,0 cm totale lengte (TL), inclusief staartvin; Seriously Fish geeft 60 mm standaardlengte (SL), zonder staartvin (FishBase, z.d.; Seriously Fish, z.d.). Het zijn twee verschillende maten, dus houd ze uit elkaar; een maximale lengte betreft volgroeide exemplaren.

Seriously Fish adviseert voor langdurige verzorging een bakvoet van minstens 90 × 30 cm of een gelijkwaardig oppervlak, en noemt daarbij een volume van circa 81 liter (Seriously Fish, z.d.). Reken die ruimte voor de hele school van acht tot tien vissen, niet voor een paar. Hoe je daarmee een verantwoorde totale bezetting inschat, lees je in Aquariumbezetting: hoeveel vissen kun je verantwoord houden?.

Water: zacht en zuur, en eerst je eigen kraanwater kennen

Twee soorten cijfers moet je uit elkaar houden. FishBase geeft voor het natuurlijke habitat een pH van 5,0–6,0, een hardheid van 5–12 dH en een tropisch bereik van 23–25 °C (FishBase, z.d.). Seriously Fish adviseert voor het aquarium 21–26 °C, pH 4,0–7,5 en 0–10 dGH, en vermeldt erbij dat die aanbevelingen uit het profiel zelf komen (Seriously Fish, z.d.). De pH-opgaven overlappen maar zijn niet gelijk; lees ze als richtsnoer voor het soort water dat past, niet als grenzen waarbuiten de vis meteen doodgaat.

Waar die voorkeur vandaan komt, zie je in de natuur. Seriously Fish beschrijft zwartwaterbeken en riviertjes bij oude veenmoerasbossen: donkerbruin water vol humuszuren, nauwelijks mineralen en soms een pH die tot 3,0–4,0 zakt (Seriously Fish, z.d.). Dat lage cijfer is een beschrijving van de natuur, geen opdracht om je aquarium op pH 3 te zetten; het aquariumadvies hierboven is de band die het profiel zelf hanteert. FishBase beschrijft de vis van de middenwaterlaag tot het oppervlak in ondiep, traag stromend of stilstaand water, moerassen, meestal onder boskruinen, en lijkt een voorkeur te hebben voor zacht, zuur en vaak tanninegekleurd water (FishBase, z.d.). Daarnaast noemt Seriously Fish ook heldere wateren met weelderige plantengroei (Seriously Fish, z.d.). Zacht water is dus de rode draad, niet per se theekleurig water.

Praktisch begin je bij je kraanwater. GH, KH en pH zijn drie verschillende dingen; een lage GH garandeert geen lage pH. Meet ze apart en vergelijk je kraanwater met wat je in de bak meet; de uitleg staat in pH, KH en GH: hardheid, buffer en zuurgraad. Bruin water door hout of blad bewijst op zichzelf geen pH-daling. Met heel hard kraanwater kan bijmengen van osmosewater helpen, maar doe dat alleen als de vissen het nodig hebben, geleidelijk en op basis van metingen.

Qua inrichting schrijft Seriously Fish dat de decoratiekeuze minder kritisch is dan de waterkwaliteit, maar dat de vis goed uitkomt in een goed beplante bak met donkere bodem. Dezelfde bron raadt vrij gedimd licht aan en planten uit geslachten als Microsorum, Taxiphyllum, Cryptocoryne en Anubias, die onder zulke omstandigheden groeien; een paar drijvende planten verspreiden het licht nog verder (Seriously Fish, z.d.). Javavaren is zo'n Microsorum. Zet de school in een bak die het afval aantoonbaar kan verwerken; hoe je dat visloos opbouwt, lees je in De stikstofkringloop: waar het afval blijft.

Sociaal gedrag en samenhouden

De vis is van nature een scholenvis. Seriously Fish raadt aan minstens acht tot tien exemplaren te kopen; grotere groepen maken de vissen minder nerveus en laten de mannetjes hun beste kleuren tonen terwijl ze om de aandacht van de vrouwtjes dingen (Seriously Fish, z.d.). Volwassen vrouwtjes zijn ronder in de buik en vaak iets groter, mannetjes slanker en sterker getekend (Seriously Fish, z.d.).

Als gezelschap noemt Seriously Fish de soort een geschikte aanvulling voor een vreedzaam gezelschap van Zuidoost-Aziatische vissen, met even grote karperachtigen, kleine modderkruipers en sommige labyrintvissen als beste keuzes. Drukke of zeer actieve medebewoners raadt de bron af, omdat die het voer voor de neus van deze rustige eter kunnen wegkapen (Seriously Fish, z.d.). Dat is de kernvoorwaarde: even groot, vreedzaam, zelf geen harde eter en passend bij hetzelfde zachte water. Samen voorkomen in de natuur is nog geen aquariumcombinatie: in het Danau Sentarum National Park op Borneo leeft de soort samen met meer dan tweehonderd andere vissoorten (Seriously Fish, z.d.), en lang niet al die soorten passen in een gezelschapsbak.

Werk daarom met voorwaarden in plaats van met een vaste namenlijst. Controleer van elke kandidaat de volwassen grootte, de waterwens en het voergedrag, en observeer na het samenvoegen wie werkelijk eet en wie kan rusten. De checklist staat in Aquariumvissen combineren: gezelschap, agressie en voerconcurrentie. Zoek je een kleinere schoolvis die ook zacht water wil, bekijk dan Boraras maculatus.

Voeding

Maaginhoudonderzoek bij wilde exemplaren, samengevat door Seriously Fish, laat een micropredator zien: een vis die kleine insecten, wormen, kreeftachtigen en ander zoöplankton als prooi eet (Seriously Fish, z.d.). In het aquarium eet de vis volgens die bron gemakkelijk. Voor de beste conditie en kleuren raadt het profiel regelmatig kleine levende en diepgevroren voertjes aan, zoals muggenlarven, Daphnia en Artemia, naast goed droogvoer in vlokken of granulaat (Seriously Fish, z.d.).

Kies dus voer met kleine deeltjes en geef porties die opgaan. Controleer dat alle dieren uit de school echt eten en dat er geen resten blijven liggen; hoe je dat per eter beoordeelt, staat in Aquariumvissen voeren: passende porties voor iedere eter.

Kweek

Seriously Fish beschrijft Trigonopoma-soorten als ei-strooiers zonder broedzorg, net als veel kleine karperachtigen: de eieren worden los in het water afgezet en niet verzorgd. Voor een gerichte afzet richt je eerst een aparte, kleinere bak in met gerijpt water, heel gedimd licht en een bodem met gaas, knikkers of fijnbladige planten, zodat de eieren erdoorheen vallen maar de ouderdieren er niet bij kunnen. Het water is licht zuur en de temperatuur staat richting de bovenkant van het hierboven genoemde adviesbereik; een sponsfilter of luchtsteen zorgt voor zuurstof en waterbeweging. Zet één of twee paren pas over in de kweekbak wanneer de volwassenen goed geconditioneerd zijn én de vrouwtjes er zichtbaar vol met eitjes uitzien; de afzet volgt dan vaak de volgende ochtend. Een groepsafzet met een half dozijn van elke sekse kan ook, al is daarvoor mogelijk een grotere bak nodig. Volwassen vissen eten de eieren waarschijnlijk als ze de kans krijgen, dus haal ze weg zodra je eieren ziet. De eieren komen na 18 tot 48 uur uit, de jongen zwemmen na drie tot vier dagen vrij en krijgen de eerste dagen infusoriën-voer, piepklein voer voor net vrijzwemmende jongen; daarna volgen microwormen of Artemia-naupliën (Seriously Fish, z.d.). Dit zijn richtwaarden uit één profiel, geen vereiste voor het gewone houden.

Herkomst, handel en bescherming

Over de verspreiding spreken de naslagwerken elkaar tegen. FishBase noemt Thailand, Cambodja, het Maleisisch schiereiland en Indonesië; Seriously Fish noemt de soort inheems in Schiereiland-Maleisië, Singapore en de Grote Soenda-eilanden Borneo en Sumatra, beschreven vanaf Gunung Sahilan en Deli op Sumatra, en stelt dat definitieve vondstrecords uit Thailand en Cambodja ontbreken (FishBase, z.d.; Seriously Fish, z.d.). Die tegenstelling is in de geraadpleegde bronnen niet opgelost.

FishBase meldt dat de vis niet op vismarkten wordt gezien maar populair is in de aquariumhandel; de IUCN-status is Least Concern, beoordeeld op 16 januari 2019, en CITES heeft de soort niet geëvalueerd (FishBase, z.d.). Seriously Fish noemt de vis onder de soorten die vaker uit Borneo worden geëxporteerd (Seriously Fish, z.d.). Hoeveel van die export wildvang of nakweek is, is in de gelezen bronnen niet vastgesteld; een exportvermelding is geen populatiecijfer.

Valkuilen en onzekerheid

Een praktische valkuil is de naamgeving. 'Redline' belooft een rode lijn die er niet altijd rood uitziet, en achter de oude naam Rasbora agilis kan de kleinere Trigonopoma gracile schuilgaan (Seriously Fish, z.d.). Vraag bij aankoop naar de wetenschappelijke naam en vergelijk het uiterlijk.

Ook de getallenreeksen mogen niet als harde grenzen gelezen worden: de FishBase-habitatband (pH 5,0–6,0; 23–25 °C) is een databaseopgave zonder gelezen meetstudie, en het aquariumadvies van Seriously Fish (pH 4,0–7,5; 21–26 °C) is een profielrichtlijn (FishBase, z.d.; Seriously Fish, z.d.). In de geraadpleegde bronnen is verder geen levensduurcijfer voor deze soort vastgesteld en geen territoriumgedrag beschreven; plan dus niet op een vast aantal jaren en let zelf op hoe de mannetjes zich onderling gedragen.

Wat nog onzeker is

• Verspreiding: FishBase noemt Thailand en Cambodja, Seriously Fish stelt dat definitieve vondstrecords daaruit ontbreken; de tegenstelling is in de geraadpleegde bronnen niet opgelost.
• De FishBase-habitatcijfers (pH 5,0–6,0; 5–12 dH; 23–25 °C) zijn databasebanden zonder gelezen meetstudie; het zijn geen gemeten tolerantiegrenzen.
• Het aandeel wildvang versus nakweek in de aquariumhandel is in de gelezen bronnen niet vastgesteld.
• In de gelezen bronnen is geen levensduurcijfer en geen beschrijving van territoriumgedrag voor deze soort aangetroffen.

Deze praktische basisgids is met AI samengesteld op basis van de vermelde bronnen. Bronnenonderzoek: 2026-09-28. Het artikel beschrijft algemene kennis; de omstandigheden in jouw aquarium kunnen verschillen.