Drijfplanten aquarium: vier soorten kiezen en uitdunnen

Drijfplanten geven je aquarium schaduw, beschutting voor oppervlaktevissen en jongen, en een plantenlaag die voeding uit het water opneemt. De vier sterkste keuzes zijn Hydrocharis laevigata (lange wortels), Phyllanthus fluitans (rode blaadjes van 12–20 mm), Salvinia minima (behaarde blaadjes van 1–2,5 cm) en Riccia fluitans (fijn vertakt levermos). Houd voerplek, uitstroom en licht voor de onderplanten vrij, dun regelmatig uit en koop geen watersla: die staat op de Unielijst en de regels gelden sinds 2 augustus 2024.

Welke drijfplant past bij jouw aquarium?

Kies Hydrocharis voor lange wortels onder het oppervlak, Phyllanthus voor rode accenten, Salvinia voor een snelle schaduwlaag en Riccia voor fijne schuilruimte voor jonge vissen.

Bron: Tropica; Dennerle; Ibáñez & Flores (2021); UF IFAS.

Houd je goerami's, zoals de honingdwerggoerami, neem dan Hydrocharis: volgens Tropica zoeken zij graag de wortels van drijfplanten op. Wil je roodbruine kleur boven water, neem Phyllanthus. Zoek je kleine blaadjes die je met een netje wegschept, begin met Salvinia. Zwemmen er jongen, dan geeft Riccia de fijnste schuilstructuur.

Alleen voor Salvinia minima geeft een kweker een volledige waterwaardenreeks: 18–30 °C, pH 5–8 en zeer zacht tot zeer hard water (Dennerle). Voor de andere drie publiceren Tropica en de botanische bronnen geen vergelijkbare band.

Wat doen drijfplanten voor vissen en waterkwaliteit?

Drijfplanten geven schaduw en beschutting en leggen voedingsstoffen vast in nieuwe groei; die voeding verlaat je aquarium pas als je de overtollige planten eruit haalt.

Onder de drijflaag ontstaat een beschutte zone. Riccia biedt volgens Tropica goede bescherming aan jonge vissen, handig in een bak met guppenjongen. In een tetra-aquarium verdeelt een drijflaag de bak in lichte en donkere delen. Laat wel genoeg open water over om te zwemmen en te voeren.

Diezelfde schaduw is het nadeel. Phyllanthus staat dicht bij de lamp, kan CO₂ uit de lucht halen en groeit daardoor snel, waarna hij het licht voor de planten eronder wegneemt (Tropica). Lees bij aquariumverlichting hoe je lichtsterkte en lichtduur op de hele beplanting afstemt.

Drijfplanten zijn geen filter. Ze nemen voeding op terwijl ze groeien, en Tropica en Dennerle noemen Salvinia daarom een hulp tegen algen. Maar wat in de plant zit, blijft in het systeem tot je het wegschept; afstervend blad wordt weer afval. Laat de aquariumfilter gewoon zijn werk doen en blijf nitraat meten.

Opgeloste zuurstof komt in water via uitwisseling met de lucht en via fotosynthese; de afbraak van dood plantmateriaal kost juist zuurstof (USGS, 2026). De bladharen van Salvinia houden onder water een luchtlaagje vast: Mayser en collega's (2014) maten dat volume aan tien bladeren van S. minima. Dat is lucht aan het blad, geen zuurstof voor je vissen. Meer over dat verband lees je bij zuurstof en temperatuur.

Hoe herken en verzorg je de vier soorten?

Je herkent ze aan hun bouw: Hydrocharis vormt rozetten met lange wortels, Phyllanthus heeft ronde blaadjes met luchtkamers, Salvinia behaarde varenblaadjes en Riccia een vertakt plantenlichaam zonder bladeren.

Op een smal scherm kun je het schema horizontaal verschuiven. Bekijk schema op volledige grootte.

Hydrocharis laevigata, verkocht als Limnobium

Kew accepteert de naam Hydrocharis laevigata; Limnobium laevigatum is het synoniem waaronder de plant meestal in de handel is. De soort komt oorspronkelijk van Mexico tot tropisch Amerika. Jonge planten lijken op eendenkroos, daarna vormen ze rozetten. Aan de onderkant van de drijfbladeren zit sponsachtig luchtweefsel, en in ondiep water kan de plant in de modder wortelen (IFAS).

Bij genoeg licht en voeding verschijnen nieuwe bladeren boven het water. Daalt de voeding, dan groeit de plant veel langzamer: Tropica noemt hem daarom een goede graadmeter voor de beschikbare voeding. Schep overtollige rozetten weg zodra de planten eronder te weinig licht krijgen.

Phyllanthus fluitans: kleur boven water

Phyllanthus fluitans, in het Engels red root floater, heeft ronde waterafstotende blaadjes, één blad per knoop en vaak rode wortels. Elk blad is 12–20 mm breed en heeft twee opgeblazen luchtkamers (Ibáñez & Flores, 2021). Met sterk licht en genoeg voeding kleuren blad en wortels dieprood; bij minder licht blijft de plant lichtgroen tot bruin. Een groene Phyllanthus is dus niet ziek, hij krijgt minder licht of voeding.

Tropica rekent hem tot de makkelijke planten. Geef hem wel een rustig oppervlak: veel beweging belemmert het uitgroeien tot een samenhangende laag. In goede omstandigheden vormt hij kleine witte tot bleekroze bloemen en capsules met zes zaden.

Salvinia minima: kleine varen met bijzondere haren

Salvinia minima is een drijvende varen met behaarde, waterafstotende blaadjes van 1–2,5 cm. De drijvende stengels worden 8–10 cm lang en breken dan meestal uiteen (Dennerle). De plant vermeerdert zich via die losse stukken en via knoppen, dus elk gezond fragment groeit door (IFAS). Tropica geeft hem laag licht, Dennerle middel; beide beschrijven vlotte groei.

Kijk bij aankoop naar de bladharen. Bij S. minima eindigen de vier takjes van elke haar los, bij de verboden S. molesta zijn de uiteinden aan elkaar verbonden (Mayser e.a., 2014; IFAS). Een etiket met alleen 'Salvinia' is daarom te weinig. In Florida staat S. minima overigens op de lijst van verboden waterplanten; in Nederland niet.

Riccia fluitans: levermos zonder bladeren

Riccia fluitans is een levermos dat bestaat uit vertakkende groene thalli: plantenlichamen zonder stengel en bladeren. Het levermos wordt 1–5 cm hoog en geeft drijvend een dichte schuilplek voor jonge vissen (Tropica). Je kunt hem ook met vislijn op een steen binden, maar nieuwe scheuten groeien altijd naar het oppervlak, dus knip je geregeld bij. Riccia groeit volgens Tropica het best met extra CO₂, en in goede omstandigheden verschijnen kleine zuurstofbelletjes aan de toppen.

Riccia past zijn bouw aan zijn omgeving aan: in een proef van Althoff en collega's (2022) leek de nieuwe groei rond dag 15 na overzetten op vast medium al op de landvorm, met meer hechtingsharen en dikkere buitenwanden. Ze gebruikten een ecotype uit de botanische tuin van Osnabrück; handels-Riccia is een andere lijn.

Zoek je een plant die niet op maar in het water zweeft? Hoornblad en waterpest kun je los laten drijven; het zijn stengelplanten die onder het oppervlak groeien. Wil je fijne schuilruimte op een vaste plek, dan is javamos het alternatief voor Riccia. Een breder overzicht staat bij makkelijke aquariumplanten.

Hoeveel van het oppervlak mag dichtgroeien?

Een vast percentage bestaat niet: zolang de voerplek, de filteruitstroom en genoeg licht voor de onderplanten vrij blijven, zit je goed.

Hoeveel er dichtzit, meet je eenvoudig. Fotografeer de bak recht van boven en leg in gedachten een raster van 40 gelijke vakken over het beeld. Tel de bedekte vakken en tel losse halve stukken bij elkaar op.

Bij een bak van 80 × 35 cm is het wateroppervlak 80 × 35 = 2.800 cm². Zijn 14 van de 40 vakken bedekt, dan is dat 14 ÷ 40 × 100 = 35%, ofwel 0,35 × 2.800 = ongeveer 980 cm² drijflaag. Maak na het uitdunnen een foto uit dezelfde hoek, dan zie je hoe snel de laag weer dichtgroeit.

Op een smal scherm kun je het schema horizontaal verschuiven. Bekijk schema op volledige grootte.

Zo dun je drijfplanten uit:

1. Schep overtollige planten in hele porties weg met een netje, in plaats van losse stukjes door de bak te verspreiden.
2. Houd de zone rond de uitstroom en de voerplek leeg.
3. Geef Phyllanthus een rustige hoek, uit de stroming.
4. Kijk van onderen of de onderplanten weer licht krijgen.
5. Gooi het overschot bij het groenafval, nooit in sloot of vijver.

Hoe de oppervlaktezone aansluit op de rest van de beplanting, lees je in de gids over aquarium inrichten.

Wat doe je bij bleke bladeren of trage groei?

Kijk eerst naar de nieuwe groei, het licht en de waterbeweging, en verander daarna één ding tegelijk.

Bron: Tropica en Dennerle.

Dennerle noemt kleinere lichtgroene blaadjes bij Salvinia een teken van voedingstekort, Tropica wijst op micronutriënten; welke stof precies ontbreekt, zie je niet aan de kleur. Lees bij aquariumplanten hoe je voeding kiest, en bij algen hoe plantengroei en algengroei samenhangen.

Veelgemaakte fouten met drijfplanten

• Watersla kopen omdat een oudere lijst hem aanraadt. Sinds 2 augustus 2024 is dat verboden.
• Een plant kopen met alleen 'Salvinia' op het etiket. Controleer de soortnaam: S. molesta staat sinds 2019 op de Unielijst.
• De uitstroom op de drijflaag richten. Phyllanthus groeit dan niet uit tot een samenhangende laag.
• Het hele oppervlak laten dichtgroeien. Onderplanten verliezen hun licht en je voerplek verdwijnt.
• Drijfplanten zien als vervanging van filter of waterwissel. Voeding verdwijnt pas als je planten wegschept.
• Overtollige planten in sloot of vijver gooien. Losse stukjes groeien door en verspreiden zich.

Welke drijfplanten mag je niet kopen?

Watersla, grote vlotvaren en waterhyacint mag je in Nederland niet kopen, houden, kweken of doorgeven: ze staan op de Europese Unielijst van invasieve exoten.

Bron: NVWA, Unielijst invasieve exoten en overzicht invasieve waterplanten, gecontroleerd op 18 oktober 2026.

Voor Unielijstsoorten geldt een Europees verbod op bezit, handel, kweek, transport en import. Hydrocharis (ook als Limnobium), Phyllanthus, Salvinia minima en Riccia stonden op 18 oktober 2026 niet op de lijst. Grote kroosvaren en Egeria densa evenmin, maar de NVWA rekent ze wel tot de invasieve waterplanten.

Overtollige waterplanten horen bij het groenafval, nooit in sloot, vijver of ander openbaar water (NVWA). Losse stukjes groeien door (IFAS), en watersla komt juist in de natuur doordat mensen overschotten weggooien. Dat geldt ook voor de soorten die je wél mag houden.

Veelgestelde vragen over drijfplanten

Wat zijn de beste drijfplanten voor een aquarium?

Hydrocharis laevigata, Phyllanthus fluitans, Salvinia minima en Riccia fluitans zijn de vier beste keuzes, elk voor een eigen doel. Hydrocharis geeft lange wortels voor oppervlaktevissen, Phyllanthus rode kleur, Salvinia een snelle schaduwlaag en Riccia schuilruimte voor jonge vissen. Alle vier stonden op 18 oktober 2026 niet op de Unielijst.

Wat zijn de makkelijkste drijfplanten voor beginners?

Salvinia minima en Phyllanthus fluitans zijn het makkelijkst: Dennerle noemt Salvinia makkelijk in onderhoud en Tropica rekent Phyllanthus tot zijn makkelijke planten. Salvinia groeit vlot bij laag tot middel licht; Dennerle geeft 18–30 °C en pH 5–8. Phyllanthus groeit ook bij matig licht, maar kleurt dan groen in plaats van rood.

Welke drijfplant heeft lange wortels?

Hydrocharis laevigata, in de handel meestal Limnobium laevigatum, heeft lange, fijne wortels die ver onder het oppervlak hangen. Volgens Tropica bieden die wortels beschutting aan goerami's en andere vissen die graag aan het oppervlak hangen. Phyllanthus fluitans heeft kortere, vaak rode wortels; die geven hem zijn Engelse naam red root floater.

Hoe houd je drijfplanten op hun plaats?

Geef drijfplanten een rustig stuk oppervlak en richt de filteruitstroom ergens anders op. Tropica schrijft dat Phyllanthus het best uitgroeit bij weinig oppervlaktebeweging. Bij veel beweging groeit hij niet uit tot een gesloten laag. Houd tegelijk een zone rond de uitstroom en de voerplek open, zodat water en voer vrij kunnen bewegen.

Kun je drijfplanten houden in een aquarium met deksel?

Ja, drijfplanten groeien ook in een afgedekt aquarium, al passen ze het best in een open bak. Tropica noemt Hydrocharis ook goed bruikbaar in traditionele aquaria. In een open bak kan de warmte van de lamp ontsnappen zonder het blad te beschadigen. Laat onder een kap dus ruimte tussen blad en lamp en controleer of bladeren niet verbranden.

Mag je watersla nog in je aquarium houden?

Nee, watersla (Pistia stratiotes) staat op de Unielijst en sinds 2 augustus 2024 gelden de regels: bezit, handel, kweek, transport en import zijn verboden. Koop hem dus niet en geef hem niet door, ook al staat hij nog in oudere lijstjes. Heb je nog watersla, gooi die dan bij het groenafval en nooit in sloot of vijver.

Hoe vaak moet je drijfplanten uitdunnen?

Dun uit zodra de onderplanten te weinig licht krijgen of de voerplek en uitstroom dichtgroeien. Bij snelle groeiers als Salvinia en Phyllanthus is dat vaker dan bij Hydrocharis of Riccia. Maak voor en na het uitdunnen een foto van bovenaf en tel met een raster van 40 vakken hoeveel van het oppervlak bedekt is.

Maken drijfplanten zuurstof in het aquarium?

Ja, drijfplanten maken via fotosynthese zuurstof, maar afstervend plantmateriaal verbruikt bij de afbraak juist zuurstof (USGS). In natuurwater kunnen dichte waterslamatten de menging beperken en zuurstofarme plekken veroorzaken (NVWA). Dun daarom op tijd uit, schep dode delen weg en houd een deel van het oppervlak open voor uitwisseling met de lucht.