Guppy zwanger: hoelang het duurt, en waaraan je het ziet

Hoelang is een guppy zwanger?

Het LICG geeft vier tot zes weken. Dat is een bruikbare verzorgingsrichtlijn, niet een vaste klok voor iedere guppy. Andere naslagwerken noemen deels andere bereiken; het gecombineerde OATA-zorgblad voor guppen en mollies noemt bijvoorbeeld 24–30 dagen. Verschillende definities en omstandigheden maken een los getal als “28 dagen” onvoldoende voor jouw vis.

Bij een gekocht vrouwtje weet je meestal niet wanneer zij gepaard heeft. Ook het verschijnen van een donkere buikvlek is geen vastgesteld begin van de dracht. Noteer veranderingen om het verloop te volgen, maar tel niet vanaf de aankoop of eerste foto naar een gegarandeerde bevalling.

Paring, bevruchting en geboorte zijn verschillende momenten

Sato, Aihara en Karino (2021) onderzochten guppen uit een laboratoriumlijn van verwilderde dieren uit Okinawa. Bij 27 ± 2 °C vergeleken zij twee groepen van elk 23 vrouwtjes die wierpen, na paring met verschillend gekleurde mannetjes. Gemiddeld verliepen 31,1 en 39,0 dagen tussen paring en geboorte; over die dieren was het bereik 25–58 dagen. De onderzoekers vonden ook een verschil in het tijdstip van bevruchting.

Dat laat zien waarom een paringsdatum niet automatisch het begin van de embryonale ontwikkeling is. Het is geen opdracht om een ander mannetje te kiezen of warmer te stoken om een worp te versnellen. Voor verzorging volg je de temperatuurgids voor guppen, niet de uitersten uit een proef.

Hoe herken je een mogelijk zwangere guppy?

Een groeiende buik en een donkere plek achter in de buik passen bij dracht. Het LICG noemt die buikvlek als herkenningshulp. Gebruik haar niet als losstaande zwangerschapstest of als klok: zichtbaarheid en interpretatie verschillen, en een bolle buik heeft ook andere mogelijke oorzaken.

Kijk rustig van opzij en vergelijk foto’s over de tijd. Heeft zij eerder bij mannetjes gezeten, dan is dracht mogelijk, ook als er nu geen mannetje meer zwemt. Twijfel je over haar geslacht, kijk dan naar de aarsvin van een guppy.

Een symptoom zoals schubopstand is geen afzonderlijke diagnose en zwangerschap sluit ziekte niet uit. De guppenziektegids helpt waterproblemen en ziekteverschijnselen gericht na te lopen. Knijp nooit in de buik en probeer de geboorte niet zelf op te wekken.

Wat je nu doet: schuilruimte, verzorging en rust

Vier aandachtspunten voor een normaal etend en zwemmend vrouwtje. Bij ziekteverschijnselen is alleen afwachten niet passend.

Zorg vooraf voor schuilruimte. Fijnbladige beplanting of mos geeft jongen plekken om weg te kruipen. Laat voldoende open zwemruimte en waterbeweging over. Wat jonge vissen verder nodig hebben, staat bij guppenjongen verzorgen. Een kleine kraambox is geen vaste woonplek voor moeder en jongen.

Blijf haar geven wat ze gewend is. In een gepubliceerd onderzoek raakte voedselbeperking de groei van de jongen niet, maar verkleinde ze wel de worp. [gemeten, via samenvatting] Dat is één kant. Dat een ruimere portie de worp juist vergroot is niet gemeten, want de controlegroep at normaal en niet méér. [praktijkregel, afgeleid] Extra bijgeven hoeft dus niet, en de portie verkleinen is geen goed idee.

Laat haar met rust, en vang haar niet op de valreep weg. Daarvoor is een hardere reden dan alleen het gevoel. Onderzoekers stelden drachtige vrouwtjes bloot aan een schrikstof uit de huid van soortgenoten. De jongen van die vrouwtjes groeiden de eerste dagen na de geboorte slechter. Dat verliep volgens de auteurs waarschijnlijk via een kórtere dracht: hoe korter de draagtijd, hoe langzamer de groei in de eerste zes dagen. [gemeten, via samenvatting] Zij schrijven dat voorzichtig op, "appeared to be mediated by"; gemeten is de samenhang tussen draagtijd en groeisnelheid, de verklaring erbij is de hunne. Let ook op wát er gemeten is. Een schrikstof, geen schepnetje. De vertaling naar "vang haar niet op het laatste moment in een klein bakje" is onze [praktijkregel], maar hij rust op een gemeten verband.

Verhoog de temperatuur niet om de worp af te dwingen. Houd passend, stabiel water en controleer de werkelijke temperatuur. Onderzoek naar warmte en voortplanting gebruikt uiteenlopende opzetten; daaruit volgt geen algemene veilige bovengrens of voorspelling welk dier eerst schade krijgt. De concrete proeven en hun beperkingen staan in de temperatuurgids.

Wanneer gaat de guppy werpen?

Je kunt veranderingen volgen, maar geen betrouwbare dag of uur uit de buikvorm aflezen. Tekenen die hobbyhouders noemen, zoals afzondering of minder eten, kunnen ook bij stress of ziekte optreden. Observeer daarom de hele vis en de waterkwaliteit.

In een endleronderzoek werden vrouwtjes iedere twee uur tijdens werkuren gecontroleerd. Dat is een methode om geboorten op te merken; het bewijst niet dat een worp hoogstens twee uur duurt of dat voorspellen onmogelijk is met iedere denkbare methode. Ook proeven met het aantal verzamelmomenten in kwekerijen meten geen universele duur van een guppenworp.

Zie je jongen, laat de moeder rustig zwemmen en zorg dat de jongen voer en dekking kunnen bereiken. Een nog ronde buik vertelt niet of de worp klaar is. Verwijder dode dieren en niet-opgenomen resten voorzichtig om watervervuiling te beperken. Bij benauwdheid, verlies van evenwicht, schubopstand of aanhoudende achteruitgang zoek je hulp; wacht niet op een veronderstelde geboorte.

Over het aantal jongen zijn de bronnen het oneens, en dat is zelf de informatie

Hier wordt het rommelig, en hier kiest bijna elke pagina één getal zonder te melden dat er vijf andere in omloop zijn.

Zes opgaven dus, en een zevende regel die de LICG-band woordelijk herhaalt; tel die laatste niet als aparte stem mee. Vijf van de zes zijn naslag of voorlichting, en geen van die vijf meet zelf. De zesde is wél een meting, en juist die is het slechtst te herleiden. Drie kanttekeningen. Bij OATA hetzelfde voorbehoud als hierboven: dat zorgblad geeft de twintig tot tachtig voor gup en molly samen. Seriously Fish schrijft "from a single female" en niet uitdrukkelijk "per worp"; dat wij het als worpgrootte lezen komt doordat dezelfde zin de draagtijd noemt. En RAVON zet er geen milieu bij, dus de aanname dat die tweehonderd over vrij levende dieren gaat, zetten wij er ook niet in.

De meetregel staat in AACL Bioflux 14(3), en daar wordt hij toegeschreven aan het stuk van Urriola Hernández en collega's over samenstelling en groei. In diezelfde referentielijst staat van dezelfde auteurs en uit hetzelfde jaar ook een tweede stuk, en dat gaat juist over vruchtbaarheid. Welke van de twee het getal draagt, konden wij niet vaststellen. De twee decimalen verraden bovendien een berekend bereik en geen getelde worp, want 7,89 jongen bestaan niet.

Wij houden tien tot zeventig aan: de LICG-band, gekozen omdat hij de meeste andere overlapt. [praktijkregel] Ook met de twintig tot tachtig van OATA erbij blijft dat de band die het meeste gezelschap heeft. Middel deze bereiken niet tot een zevende getal, want dat er zoveel spreiding is, is zelf de informatie.

Grotere vrouwtjes krijgen volgens het LICG vaak meer jongen. Dat maakt grootte een relevante factor, maar bewijst niet dat iedere ruimer ingerichte bak sneller volloopt dan iedere krappe bak. Houd de bezetting en opvangruimte bij; verzorging verslechteren is geen manier om voortplanting te beperken.

Hoeveel tijd zit er tussen twee worpen?

FishBase vermeldt dat vrouwtjes iedere vier weken jongen kunnen krijgen. Dat is een mogelijkheid, geen vast schema en evenmin bewijs dat een korter interval biologisch onmogelijk is. De tijd tussen paring en geboorte is bovendien iets anders dan de tijd tussen twee worpen.

Gebruik daarom geen zelf afgeleid maximum van zes weken tussen worpen. Noteer werkelijke worpdatums als je die ziet en maak een ruim plan voor overtollige guppen. Een berekening met één vaste worpgrootte en één vaste tussenpoos kan de toekomstige bezetting alleen illustreren, niet voorspellen.

Is de guppy na het werpen nog dik?

Een volwassen vrouwtje hoeft na een worp niet meteen slank te zijn. De worp kan nog bezig zijn, maar ook lichaamsbouw en voeding beïnvloeden de buikvorm. Uit een blijvend donkere vlek kun je niet afleiden hoeveel jongen nog binnen zitten of wanneer een volgende worp komt.

Blijf haar gedrag en conditie volgen. Een dikke buik samen met ziekteverschijnselen vraagt een andere beoordeling dan een rond vrouwtje dat normaal eet en zwemt.

Zonder mannetje blijft ze werpen, en dat heet spermaopslag

Dit is de vraag die in paniek gesteld wordt: geen man in de bak, en tóch jongen. Ze slaat sperma op. Dat heet spermaopslag, en LICG en FishBase schrijven het allebei op. LICG: "Bovendien kunnen vrouwtjes het sperma opslaan en verdelen over meerdere bevruchtingen." [literatuurrichtlijn]

Hoe lang dat duurt is een ander verhaal. Zoek erop en je vindt overal zes maanden. Seriously Fish zegt het letterlijk: "the females are still able to produce young for 6 months or more if no males are present." [literatuurrichtlijn]

Wat eraan gemeten is ziet er anders uit. Een onderzoek uit 2025 van de Wageningse groep experimentele zoölogie zette de bekende opgaven voor de gup op een rij. Elk met het aantal dieren erbij, en met de aantekening die de auteurs eronder plaatsten.

Alle vijf zoals ze in Ernst e.a. 2025 staan [gemeten, via citerende publicatie].

Lees die tabel van links naar rechts en het beeld kantelt. Twee van de vijf opgaven zijn helemaal geen meting. Twee andere zijn wél gemeten, maar aan één enkele vis, en met een proef die te vroeg ophield. Eén regel is een proef met meer dan één dier. De auteurs zeggen het zonder omhaal: er is weinig meetbewijs voor deze opgaven, en onderzoekers leunen vaak op losse waarnemingen of op gegevens uit heel weinig vissen.

Ernst en collega’s beschrijven voor Gasparini en Evans een proef met 25 vrouwtjes en herhaalde worpen na paringen. Hun overzicht geeft de opslagduur als ongeveer vier tot zes maanden weer. Het oorspronkelijke experiment is hier slechts via samenvatting en deze citerende publicatie gebruikt. Minder dan tien vrouwtjes met een vierde worp betekent zonder afzonderlijke tijdregistratie niet dat voor de meerderheid precies vier maanden is gemeten.

Reken op maanden, maar niet op een gegarandeerde einddatum na vier of zes maanden. De tabel verzamelt kleine en deels indirect beschreven studies; het aantal worpen is niet zonder meer een gemeten opslagduur in maanden. Een laboratoriummaximum is ook geen maximum voor de hele soort.

Het weghalen van mannetjes voorkomt nieuwe paringen, maar verwijdert geen reeds opgeslagen sperma. Blijf daarom opvang plannen. Wil je vanaf de start geen jongen, bespreek dan een betrouwbaar gesekste groep mannetjes in een passende bak.

Wat erop lijkt is geen tweede zwangerschap

Superfoetatie betekent dat een vrouwtje tegelijk meerdere broedsels in verschillende ontwikkelingsstadia draagt. Guppen worden in de aangehaalde literatuur als niet-superfoetate levendbarenden ingedeeld: ze dragen één broedsel tegelijk. Herhaalde worpen zonder nieuwe paring passen bij spermaopslag. Het weghalen van een mannetje maakt bij geen van beide mechanismen een al bevrucht broedsel ongedaan.

In het wild loopt het verder door, en waarom dat niet jouw maat is

Voor jouw bak is de aquariumproef hierboven de juiste maat: daar werden vrouwtjes na hun paringen van álle mannen gescheiden, en dat lijkt op wat jij doet. In het veld staat een veel groter getal, en dat is een antwoord op een andere vraag.

Op 16 maart 2008 werden zesenzeventig gemerkte guppen uitgezet in een zijstroom van de Guanapo in Trinidad, en tot maart 2009 werd er elke maand teruggevangen. Van 567 jongen kreeg negentig procent op grond van DNA een vader toegewezen, 512 stuks. In de gegevens staan 278 mannen: de uitgezette dieren plus alle mannen die in dat jaar ter plekke opgroeiden en gemerkt werden. Daarvan plantte 54,6 procent zich minstens één keer voort. De posthume telling gaat over 540 geboortes, waarvan er 73 verwekt waren door een inmiddels dode vader: 13,5 procent [gemeten]. Waarom die noemer 540 is en niet de 512 met een toegewezen vader, legt het artikel niet uit [hiaat].

Twee dingen erbij, want beide gaan in naverteling mis. Het eerste is de kernbevinding zelf, en die wordt het vaakst verminkt: dode mannen verwekten tot tien maanden ná hun dood nog jongen, en de auteurs zetten daar zelf "(the maximum allowed by the length of the dataset)" achter. De reeks liep twaalf maanden, dus die tien maanden zijn wat het veldwerk toeliet en geen biologische grens. Er staat in dezelfde studie nog een tien-maandengetal, en dat is een ander: het maandelijkse aandeel van nieuwe jongen dat door een dode vader verwekt was, liep in tien maanden op van nul naar 23,7 procent. [gemeten] Ook die reeks houdt op waar het veldwerk ophoudt, maar die woorden schrijven de auteurs er niet bij en wij leggen ze hun dus niet in de mond.

En "bijna de helft van de mannen kreeg posthuum jongen" klopt alleen met de voortplanters als noemer. Van hen kreeg 33,6 procent ook ná zijn dood jongen en 15,6 procent uitsluitend ná zijn dood [gemeten], samen 49,2 procent. Op alle 278 mannen is het ruwweg een kwart. [afgeleid uit gemeten]

Het artikel schrijft zelf dat mannen tot minstens acht maanden na hun dood nog levensvatbaar nageslacht verwekken, "as has been found in laboratory studies". Daarvoor verwijst het naar Winge (1937) en naar een overzichtshoofdstuk van Constantz (1984). Winge is precies één van de opgaven die hierboven op één dier blijkt te rusten, en volgens Ernst en collega's rapporteert Winge zelf helemaal geen opslagproef. Het veldcijfer staat overeind [gemeten]; de aansluiting op het laboratorium is zwakker dan die zin doet vermoeden.

Maak het plan voor de jongen vóór de geboorte

De belangrijkste voorbereiding is geen kalender maar ruimte: schuilplaatsen, passend fijn voer, goede waterkwaliteit en een bestemming voor de opgroeiende vissen. Begin bij de verzorging van guppenjongen en het plan voor overtollige guppen.

Vier tot zes weken en tien tot zeventig jongen zijn verzorgingsopgaven, geen belofte voor deze vis. Een donkere vlek geeft geen zekere werpdatum. En een groep zonder mannetjes kan na eerdere paringen nog lang nakomelingen opleveren.