Planten
Waterpest: drie planten, een volksnaam, en een ervan is verboden
Waterpest is geen plant maar drie planten onder een volksnaam, en van die drie mag er een in Nederland niet verhandeld worden. Dat is de reden om waterplanten op wetenschappelijke naam te kopen en niet op de tekst van het bundeltje.
In het kort
- Drie soorten heten waterpest. Smalle waterpest staat op de Europese Unielijst en mag niet verhandeld worden.
- Koop op wetenschappelijke naam, niet op bundelnaam. Op het bundeltje staat vaak alleen zuurstofplanten.
- Egeria kan bicarbonaat gebruiken, en daar zit Nederlands kraanwater vol mee. Vandaar dat hij hier zo hard groeit.
- Witte kalkaanslag op oude bladeren en een pH die overdag oploopt zijn daar het zichtbare gevolg van.
- Snoeisel gaat in de afvalbak. Nooit in de sloot, en ook niet op de composthoop.
Drie planten, een naam
Waterpest is een volksnaam voor drie verschillende soorten:
| Wat je koopt | Wetenschappelijke naam | Status in Nederland |
|---|---|---|
| Egeria, Braziliaanse waterpest | Egeria densa | mag verhandeld worden |
| Brede waterpest | Elodea canadensis | mag verhandeld worden |
| Smalle waterpest | Elodea nuttallii | staat op de Europese Unielijst |
Die laatste mag niet verhandeld, gekweekt of uitgezet worden. En dat is precies het probleem met een volksnaam: op het bundeltje in de winkel staat vaak alleen "zuurstofplanten", en dan weet je niet welke van de drie je meeneemt.
Koop waterplanten op wetenschappelijke naam. Bij deze groep is dat geen liefhebberij maar de enige manier om te weten wat er in je zak zit.
Wat egeria is
De plant die je in de praktijk het vaakst krijgt, is Egeria densa: een snelgroeiende stengelplant uit Zuid-Amerika, al decennia de standaard-zuurstofplant, meestal in bundels met een loodstrip eromheen.
Die loodstrip moet eraf. Hij drukt de stengels plat en op die plek rotten ze weg. Ontblader de onderste vijf centimeter en zet de stengels los van elkaar; hij wortelt snel.
Waarom hij het in Nederland zo goed doet
Dit is het inhoudelijk interessantste stuk van dit profiel.
De meeste waterplanten hebben vrij opgelost koolstofdioxide nodig, en daar is in een gewoon aquarium weinig van. Egeria kan daarnaast bicarbonaat gebruiken: hij maakt de bovenkant van zijn blad plaatselijk zuur, waardoor bicarbonaat daar in koolstofdioxide omslaat en alsnog het blad in kan.
Nederlands kraanwater zit vol bicarbonaat. Dat verklaart waarom deze plant het hier zonder installatie en zonder bemesting uitstekend doet, terwijl Engelstalige gidsen over zacht water het anders voorstellen.
Het verklaart ook twee dingen die mensen wel zien en niet snappen: de witte kalkaanslag die zich op oude bladeren afzet, en een pH die overdag oploopt. Allebei zijn het gevolgen van diezelfde koolstofopname.
Wat je met het snoeisel doet
In de afvalbak. Niet in de sloot, niet op de composthoop, en niet in een vijver die met oppervlaktewater in verbinding staat.
Egeria staat sinds 1944 in het Nederlandse veld, met de eerste vondst bij Dordrecht. In Europa worden alleen mannelijke planten verkocht en er is hier geen zaadzetting, dus verspreiding gaat volledig via stengelfragmenten. Elk stukje dat je weggooit kan dus een nieuwe groeiplaats worden.
Dat is geen theoretisch risico maar de manier waarop deze soort zich hier daadwerkelijk heeft verspreid.
