Hoornblad in het aquarium: verzorgen, kweken en tegen algen

Grof hoornblad is een van de makkelijkste en nuttigste aquariumplanten die er zijn. Hij groeit snel, vraagt weinig, heeft geen bodem nodig en is in vrijwel elke winkel te koop. Het is ook een inheemse waterplant: in Nederlandse sloten en vaarten zie je hem gewoon groeien.

Hoornblad in het kort

Bron: Tropica (z.d.-a); FLORON (z.d.).

Herkennen

Grof hoornblad heeft lange, donkergroene stengels met kransen van draadvormige bladeren. Elk blaadje is één tot twee keer gaffelvormig gedeeld, vrij stijf, en de slipjes zijn fijn stekelig getand (Flora van Nederland, z.d.). Daardoor voelt de plant wat ruw aan, als een smal flessenragertje. De aquariumvorm van Tropica heeft dicht opeen staande bladeren en zijscheuten, wat hem een compacte vorm geeft (Tropica, z.d.-a).

Drijven of planten?

Hoornblad heeft geen echte wortels. Je kunt het los in het water laten drijven, of een paar stengels licht vastklemmen achter een steen of in de bodem; Tropica vermeldt dat dat kan (Tropica, z.d.-a). Begraaf het groene deel niet helemaal: wat onder de bodem verdwijnt, krijgt geen licht en gaat rotten. Los drijvend is het makkelijkst te verplaatsen, uit te dunnen en schoon te houden, en jonge visjes vinden er een goede schuilplaats in.

Licht, water en temperatuur

Hoornblad vraagt weinig licht en geen CO2 (Tropica, z.d.-a). In de natuur groeit het in zeer voedselrijk, stilstaand of zwak stromend water, verdraagt het schaduw goed en heeft het geen moeite met troebel water (Flora van Nederland, z.d.). Het is dus een taaie plant. Omdat hij inheems is, past hij ook in een onverwarmde bak, maar een tropische kweekvorm uit de winkel moet je bij lage temperaturen langzaam laten wennen. Stem de temperatuur altijd in de eerste plaats af op je vissen.

Hoornblad tegen algen

Hoornblad groeit snel en neemt voedingsstoffen direct uit het water op, omdat het daar geen wortels voor nodig heeft. Daarmee concurreert het met algen. Dennerle raadt hoornblad aan om een overschot aan voedingsstoffen snel op te nemen, en het daarna weer weg te halen (Dennerle, z.d.). Daarnaast is in laboratoriumonderzoek gevonden dat hoornblad stoffen uitscheidt die de groei van sommige algen en blauwalgen remmen (Körner & Nicklisch, 2002); hoe groot dat effect in een huiskameraquarium is, is niet gemeten.

Het werkt dus het best als één van de maatregelen: haal overtollige stengels regelmatig weg, zodat je de opgenomen voedingsstoffen echt uit de bak verwijdert, en kijk daarnaast naar licht en voeren. In een nieuwe bak is het een fijne plant tijdens de opstart, maar volg daarbij gewoon de stikstofkringloop: planten maken een bak niet sneller klaar voor vissen.

Kweken en snoeien

Hoornblad vermeerderen is eenvoudig. Knip of breek een gezonde stengeltop van een stuk of tien centimeter af en laat die los in het water verder groeien. Hij vormt vanzelf nieuwe zijscheuten. Omdat de plant zo hard groeit, moet je vooral regelmatig snoeien: haal lange of te dichte stengels weg voordat ze de rest van de bak overschaduwen. Haal oude, kale onderdelen weg en houd de jonge toppen.

Waarom verliest hoornblad zijn naalden?

Dat zie je vaak in de eerste weken. Mogelijke oorzaken:

• Wennen en beschadiging. Stengels raken bij vervoer en verplanten snel beschadigd. De aquariumvorm van Tropica is steviger dan andere Ceratophyllum-vormen, maar breekbaar blijft hij (Tropica, z.d.-a).
• Schaduw onderin. In een dichte massa krijgen de onderste delen weinig licht en vallen kaal. Dun uit.
• Plotselinge verandering. Een grote verandering in temperatuur of watersamenstelling kan bladval geven.

Haal losse naalden en dode stukken weg, want rottend plantmateriaal belast het water. Gezonde toppen groeien meestal snel weer door.

Hoornblad uit de sloot?

Grof hoornblad is oorspronkelijk inheems in Nederland (FLORON, z.d.). Het bloeit van juli tot oktober met kleine groene bloempjes onder water, en overwintert als dicht bebladerde spruiten die naar de bodem zakken (Flora van Nederland, z.d.). Toch is planten uit de sloot halen geen goed idee: je haalt makkelijk slakken, parasieten of ongewenste dieren mee. Andersom geldt hetzelfde: gooi snoeisel en aquariumwater nooit in sloot of vijver, ook niet van een inheemse plant, want in een aquarium zitten ook andere organismen.

Combineren met andere planten

Hoornblad past goed naast trage planten zoals Anubias en javavaren, die zelf weinig voedingsstoffen opnemen en sneller veralgen. Ook waterpest is een snelle groeier met dezelfde rol. Meer over de keuze en verzorging van planten lees je bij aquariumplanten.

Veelgestelde vragen over hoornblad

Moet je hoornblad planten?

Nee. Hoornblad heeft geen echte wortels en groeit prima los drijvend. Je kunt het ook licht vastzetten, maar begraaf het groene deel niet.

Hoe kweek je hoornblad?

Knip een gezonde top af en laat die los in het water groeien. De plant maakt vanzelf nieuwe zijscheuten.

Helpt hoornblad tegen algen?

Het helpt mee: hoornblad neemt snel voedingsstoffen op en concurreert zo met algen. Haal overtollige groei weg en pak daarnaast licht en voeren aan.

Heeft hoornblad CO2 nodig?

Nee. Tropica geeft voor hoornblad een lage behoefte aan licht en CO2.

Waarom valt mijn hoornblad uit elkaar?

Meestal door beschadiging bij vervoer, door schaduw onderin een dichte bos of door een plotselinge verandering in de bak. Haal losse delen weg en laat gezonde toppen doorgroeien.

Kan hoornblad in een onverwarmd aquarium?

Ja, het is een inheemse plant die ook koud water verdraagt. Laat een plant uit een tropische winkelbak wel rustig wennen.