Amanogarnaal: hij kan zich hier niet voortplanten

De eigenschap die alles verklaart

Hij is amfidroom. Eiafzetting en uitkomen gebeuren in zoet water, maar de larven moeten naar brak of zout water om zich te ontwikkelen, en keren pas als juveniel terug.

In een zoetwaterbak sterven die larven binnen dagen. Dat is geen instelfout en er is niets mis met je water; het is een biologisch gegeven.

Iemand ziet een eierdragend vrouwtje, verheugt zich op nakomelingen, ziet de larven uitkomen en twee dagen later verdwijnen, en concludeert dat er iets mis is met de bak. Er is niets mis met de bak.

Wie wil kweken heeft een aparte brakwateropstelling nodig, levend plankton als larvenvoer, drie tot zes weken ontwikkeling en daarna een geleidelijke terugvoer naar zoet water.

Praktisch gevolg voor de huisvesting: de groep die je koopt is de groep die je houdt, en die slinkt alleen maar. Wie met vijf dieren begint, heeft er over twee jaar twee. Begin met tien tot vijftien en vul aan wanneer de groep onder de tien zakt.

De valkuil is dezelfde als bij de otocinclus

Iemand koopt zes amano's tegen een algenprobleem, het probleem verdwijnt binnen een maand, en er wordt daarna nooit meer bijgevoerd. De garnalen sterven vervolgens over drie tot zes maanden een voor een uit, en omdat het er telkens maar één is, valt het niemand op.

De diagnose die dan gesteld wordt is "garnalen zijn nu eenmaal gevoelig". De werkelijke oorzaak is verhongering, nadat het voedsel dat ze zouden opruimen daadwerkelijk is opgeruimd.

Hij is een goede algeneter maar geen algenwonder. Draadalg wordt goed aangepakt, baard- en penseelalg nauwelijks. En hij kan niet van algen alleen leven; dat staat expliciet in de literatuur.

Vul dus bij met garnalenvoer, gedroogde bladeren, diepvriesvoer en kort geblancheerde groente, en let er in een gezelschapsbak op dat ze daadwerkelijk aan de beurt komen. Tegelijk waarschuwt LICG nadrukkelijk niet te veel te voeren. De balans die werkt: een rijpe bak met wat aangroei plus twee tot drie keer per week een kleine gerichte portie.

Koper, en waarom dat hier gemeten is

Voor deze soort is de kopergevoeligheid geen vermoeden maar een meting: bij 1,15 milligram per liter sterft de helft van de dieren binnen vier etmalen. En bij sublethale blootstelling raakt het vermogen om voedselgeuren waar te nemen aangetast.

Dat laatste is het punt dat je onthoudt: koper schaadt ze al ver voordat er een dood dier drijft.

De Nederlandse wettelijke kopernorm voor drinkwater is twee milligram per liter en die norm houdt geen rekening met stagnatie in koperen leidingen. Water dat na een vakantie dagenlang in zo'n leiding heeft stilgestaan, kan dus in de buurt komen van een concentratie die deze dieren acuut doodt.

Laat de kraan goed doorlopen voor een waterwissel, gebruik een middel dat zware metalen bindt, en behandel nooit in de bak waar amano's zitten.

Temperatuur: hier wijk ik af van de Nederlandse richtlijn

Dit is een van de weinige plekken in deze bibliotheek waar ik bewust van LICG afwijk, en dat hoort dan met de reden erbij.

LICG schrijft dat Japanse garnalen altijd een verwarmer nodig hebben die het water op ten minste 24 graden brengt. Het veldwerk in hun natuurlijke leefgebied laat zomerwaarden van 18 tot 25 graden zien, met een sterke terugval in aantallen onder de 15. En laboratoriumonderzoek naar de voortplanting bij 20, 23 en 26 graden vond dat het aantal pas uitgekomen larven per vrouwtje met 67 procent daalde bij 23 graden en met 88 procent bij 26, ten opzichte van 20.

De optelsom: verwarmen is verstandig, omdat een onverwarmde Nederlandse woonkamer in de winter dicht bij die 15 graden kan komen. Maar 24 graden is eerder een bovengrens dan een streefwaarde.

Ik houd 22 tot 24 graden aan als praktisch compromis. Dat is mijn afweging tussen twee bronnen die elkaar tegenspreken, en geen waarde die ergens zo staat.

In een gezelschapsbak met maanvissen zit je op 26 tot 28 en dan zit je boven wat voor dit dier goed is. Ze overleven dat prima; het is geen optimum.

Nederlands kraanwater

Geen probleem, en om dezelfde reden als bij de vuurgarnaal: dit is een dier uit stromende kustrivieren met een behoorlijke mineraalinhoud, geen zwartwatersoort.

Onze 3,7 tot 13,7 dH levert het calcium en carbonaat dat na elke vervelling nodig is. De pH die hier overal boven 7,3 ligt, zit iets boven de in de houderijliteratuur genoemde voorkeur van 6,5 tot 7,5, maar levert in de praktijk geen problemen zolang hij stabiel is. Harde gemeten pH-grenzen bestaan voor deze soort trouwens niet; die voorkeur komt uit houderijliteratuur.

Geen chloor in ons leidingwater en geen chlooramine, dus een ontchloringsmiddel is overbodig. Een middel dat zware metalen bindt heeft wél zin, om de reden hierboven.

En over uitzetten: bij deze soort is dat ecologisch minder riskant dan bij de vuurgarnaal, simpelweg omdat de larven zonder brakwaterfase niet overleven en hij zich hier dus niet kan voortplanten. Doe het desondanks niet.

Twee praktische dingen

Hij klimt. Over filterslangen, kabels en uit de bak. Een deksel of afdekking is bij deze soort geen luxe; dit is de meest gemelde manier waarop amano's verdwijnen, en het is geen waterprobleem.

Hij zoekt stroming op. In gedragsonderzoek gaf de soort een voorkeur voor stromende omstandigheden en vermeed hij licht. Dat verklaart waarom ze overdag vaak weggekropen zitten en tegen de avond tevoorschijn komen, en waarom ze de filteruitstroom opzoeken. Dit is geen stilstaandwater-dier.

Naast een maanvis: alleen volwassen dieren

Een uitgegroeid vrouwtje van vier tot vijf centimeter is te groot voor de bek van een maanvis en redt het meestal. Een amano van winkelmaat, twee tot tweeënhalve centimeter, niet.

Zet dus nooit jonge amano's bij een volwassen maanvis, en houd er rekening mee dat een vers vervelde garnaal altijd kwetsbaar is.

Die grens van ongeveer vier centimeter is overigens een praktijkregel uit de hobby en geen gemeten waarde. Er bestaat geen studie die de predatiedrempel heeft vastgesteld. Behandel de combinatie met voorzichtigheid en niet als vaststaand veilig.