Clownbotia: bakmaat, groepsgrootte, water en verzorging

De clownbotia (Chromobotia macracanthus) is een modderkruiper van 30 cm of meer die in een groep van minstens vijf à zes dieren leeft en meer dan twintig jaar oud kan worden. Hij hoort in een aquarium met een vloer van minstens 180 × 60 cm, water van 24–30 °C en veel schuilplaatsen. Plan die volwassen groepsbak vóór je de eerste jonge vissen koopt.

Welke vis is de clownbotia?

De clownbotia is een oranje-gele modderkruiper uit Indonesië met drie brede zwarte banden, in het Engels clown loach. Pieter Bleeker beschreef hem in 1852 als Cobitis macracanthus; de soort hoort bij de familie Botiidae en de typelocatie is de Kuantan op Sumatra (Fricke et al., 2026). In de handel hoor je nog vaak de oude naam Botia macracanthus.

Hij leeft op Sumatra en in het Indonesische deel van Borneo, onder meer in de Musi, Batang Hari, Kapuas en Kayan. Volwassen dieren houden zich op langs de bodem van de hoofdrivieren, tussen hout, stenen en holtes; jonge dieren trekken ook de overstroomde vlaktes in (Legendre et al., 2012). Het visje van een paar centimeter in de winkel zegt dus weinig over de vis die je over een paar jaar hebt.

Verwar hem niet met Botia kubotai: die heeft zwarte lengtestrepen en dwarsbalken met langwerpige gele vlekken, en zijn tekening verandert met de groei (Seriously Fish, 2026).

Wettelijk: op 18 oktober 2026 staat Chromobotia macracanthus, ook onder zijn oudere namen, niet op de Unielijst van invasieve exoten en niet in de EU-CITES-bijlagen A–D. Wie zelf importeert, controleert de regels voor die concrete zending.

Hoe groot wordt een clownbotia?

Een clownbotia wordt ruim 30 cm: in een vangst van 2.300 vissen uit de Musi mat de grootste 30,5 cm totale lengte en woog 469 g (Legendre et al., 2012). Seriously Fish noemt als maximum 40 cm standaardlengte.

Totale lengte (TL) is inclusief staartvin, standaardlengte (SL) zonder (FishBase, z.d.). De twee getallen zijn dus niet rechtstreeks te vergelijken, maar de boodschap is dezelfde: je koopt een grote, zware bodemvis. Bij goede zorg kan hij volgens Seriously Fish meer dan twintig jaar worden; een gemeten gemiddelde levensduur bestaat niet. Denk dus ook na over wie de groep later kan overnemen.

Hoe groot moet het aquarium voor clownbotia’s zijn?

Een groep clownbotia’s heeft een aquarium nodig met een vloer van minstens 180 × 60 cm; OATA adviseert voor volwassen dieren een bak die langer is dan zes voet, ruim 183 cm. Dat is de ondergrens voor de kleinste groep; wie tien of meer dieren wil, rekent op meer bodem.

Bron: Seriously Fish (2026), OATA (z.d.), Legendre et al. (2012).

Reken met de aquariuminhoud uit hoeveel water je bak bevat, maar beslis op bodemoppervlak: clownbotia’s leven langs de bodem, dus lengte en breedte tellen meer dan hoogte. De bezettingsgids laat zien hoe je groepsgedrag, lichaamsbouw en andere bewoners samen meeweegt.

Hoeveel clownbotia’s houd je samen?

Houd minstens vijf à zes clownbotia’s samen en liever tien of meer, want het is een groepsvis met een ingewikkelde rangorde (Seriously Fish, 2026). Een eenling wordt vaak schuw of juist agressief. In een duo of trio kan het dominante dier de anderen zo onder druk zetten dat ze nauwelijks nog eten. Let daarom juist op de kleinste en stilste groepsleden: eten en groeien die mee, dan zit de groep goed.

Met welke vissen kun je clownbotia’s combineren?

Clownbotia’s passen bij vreedzame, stevige vissen die in het open water zwemmen, zoals karperachtigen, mits die dezelfde waterwaarden en ruimte krijgen (Seriously Fish, 2026). Kleine, schuwe vissen raken onder druk door het formaat en de drukte van de groep, en trage vissen met lange vinnen worden aangebeten.

Bron: Seriously Fish (2026).

Leg elke concrete combinatie naast de gids over gezelschap en agressie. Is jouw aquarium korter dan 180 cm, kies dan geen clownbotia maar bekijk een kleinere modderkruiper, zoals Botia kubotai of Ambastaia sidthimunki, met de eisen uit hun eigen profiel.

Welke waterwaarden heeft een clownbotia nodig?

Houd clownbotia’s op 24–30 °C, pH 5–7 en een totale hardheid van 1–12 °dH: zacht tot middelhard, licht zuur tot neutraal water (Seriously Fish, 2026). Minstens zo belangrijk is zuurstofrijk water met enige stroming en weinig opgehoopt vuil.

In de Musi maten onderzoekers in september–december 25–31 °C, pH 5,0–6,5 en een geleidbaarheid van 25–73 µS/cm (Legendre et al., 2012): warm, zacht en zuur rivierwater. Kraanwater verschilt per winningsgebied en woonplaats in hardheid, afhankelijk van calcium en magnesium (Vitens, z.d.). Meet dus je eigen water en vergelijk de pH, KH en GH met het advies voordat je dieren koopt.

Hoe richt je een aquarium voor clownbotia’s in?

Geef clownbotia’s een bodem van zand of fijn grind, gladde stenen, hout en veel holtes, met daarnaast open bodem om te zoeken (Seriously Fish, 2026). Controleer elke schuilplaats op scherpe randen en op openingen waarin een groeiende vis vast kan komen te zitten. Sluit de bak goed af, want clownbotia’s springen soms.

Meer over korrelgrootte lees je bij de aquariumbodem. Zorg voor een goede zuurstofvoorziening en een gezond filterbed; spoel filtermateriaal alleen in afgetapt aquariumwater (OATA, z.d.).

Zet clownbotia’s alleen in een biologisch rijpe bak. Ammoniak en nitriet moeten op nul staan voordat de dieren erin gaan, en wie in één keer te veel vissen toevoegt, overbelast het biologische filter (OATA, z.d.). Hoe je een nieuwe bak rijp krijgt, lees je bij de stikstofkringloop en bij aquarium opstarten.

Wat eten clownbotia’s?

Clownbotia’s eten zowel dierlijk als plantaardig voer; geef een afwisseling van passend droogvoer met levend of diepvriesvoer (Seriously Fish, 2026). Voer gericht: het voer moet de bodem bereiken en de juiste korrelgrootte hebben, want de restjes van andere vissen zijn geen voedingsplan voor een bodemvis (Petty et al., 2026). Kijk of ieder dier eet; de voergids helpt bij de hoeveelheid.

Clownbotia’s eten slakken, maar ze zijn er niet van afhankelijk. Koop er nooit een om een slakkenplaag op te lossen; daarvoor is er een gerichte aanpak van slakken.

Kun je clownbotia’s kweken?

Thuiskweek is bij clownbotia’s geen reële optie: de bekende succesvolle voortplanting gebeurde professioneel, met hormonaal opgewekte paaiing (Legendre et al., 2012). Die studie werkte met 196 volwassen dieren van onbekende leeftijd, waaronder 112 vrouwen, en vond geen duidelijk uiterlijk verschil tussen de geslachten.

Bron: Slembrouck et al. (2012), p. 112; Baras et al. (2012), p. 122. De larven werden opgekweekt bij gemiddeld 27,5 °C.

Op een smal scherm kun je het schema horizontaal verschuiven. Bekijk schema op volledige grootte.

Eieren die lang in stilstaand water lagen, leverden veel minder normaal ontwikkelde larven op dan eieren in een incubatiesysteem met waterbeweging, en harde schokken waren ook schadelijk (Slembrouck et al., 2012). Kweek vraagt dus gespecialiseerde incubatie, geen warmere bak met wat extra stroming.

Hoe houd je clownbotia’s gezond?

Houd nieuwe clownbotia’s eerst apart in quarantaine en let op eetlust, ademhaling, zwemgedrag, kleur en huid; bij afwijkingen meet je meteen het water en vraag je deskundige hulp (OATA, z.d.). Nieuwe vissen kunnen een infectie meedragen voordat je er iets van ziet (Francis-Floyd et al., z.d.).

Clownbotia’s hebben stekels onder de ogen. Vraag bij aankoop om een dubbele transportzak, want die stekels kunnen een zak doorboren, en ga direct naar huis zonder fel licht, temperatuurschokken of geschud (OATA, z.d.). Hoe je daarna went en isoleert, staat in wennen en quarantaine.

Witte stipjes kunnen op witte stip wijzen, maar andere aandoeningen lijken erop; microscopisch onderzoek van huid of kieuwen geeft zekerheid. Witte stip kan zich ook alleen op de kieuwen afspelen, zonder zichtbare puntjes, en snel ernstig worden (Francis-Floyd et al., z.d.). Modderkruipers hebben kleine of geen schubben en verdragen sommige medicijnen slecht (OATA, z.d.). Laat de behandeling kiezen door iemand die de vis en het middel kent.

Veelgemaakte fouten met clownbotia’s

De grootste fout is een clownbotia kopen voor een bak die alleen bij het jonge dier past. Deze zes fouten zie je het vaakst:

1. Een bak kleiner dan 180 × 60 cm als eindstation. Regel de volwassen groepsbak vóór de aankoop.
2. Eén of twee dieren kopen. Begin met minstens vijf à zes.
3. Te snel bezetten. Wacht tot ammoniak en nitriet op nul staan en voeg niet alles tegelijk toe.
4. Scherpe kieren laten zitten. Een groeiende vis moet overal veilig in én uit kunnen.
5. Een gezond ogende vis uit een bak met zieke dieren kopen. Laat die aankoop staan (OATA, z.d.).
6. Witte puntjes zelf als zekere diagnose behandelen. Laat eerst onderzoeken wat het is.

Veelgestelde vragen over de clownbotia

Hoe groot wordt een clownbotia?

Een clownbotia wordt ruim 30 cm. In een onderzochte vangst van 2.300 wilde vissen mat de grootste 30,5 cm inclusief staart en woog 469 gram (Legendre et al., 2012). Seriously Fish noemt als maximum 40 cm standaardlengte, zonder staartvin. Richt je bak dus in op een grote, zware bodemvis en niet op het kleine winkelexemplaar.

Hoe oud wordt een clownbotia?

Een clownbotia kan bij goede zorg meer dan twintig jaar oud worden, volgens Seriously Fish. Een gemeten gemiddelde levensduur is er niet, maar reken op een vis die vele jaren meegaat en ondertussen ruim 30 cm wordt. Denk dus vooraf na over een verhuizing, een grotere bak en wie de groep later kan overnemen.

Hoeveel clownbotia’s moet je samen houden?

Houd minstens vijf à zes clownbotia’s samen en liever tien of meer. Het zijn groepsvissen met een ingewikkelde rangorde: een eenling wordt vaak schuw of agressief, en in een duo of trio kan het dominante dier de anderen van het voer houden (Seriously Fish, 2026). Een grotere groep vraagt meer bodem dan de minimale 180 × 60 cm.

Welke temperatuur heeft een clownbotia nodig?

Een clownbotia heeft water van 24–30 °C nodig, met een pH van 5–7 en een totale hardheid van 1–12 °dH (Seriously Fish, 2026). In hun Indonesische rivieren maten onderzoekers 25–31 °C bij zacht, zuur water. Zorg daarnaast voor zuurstofrijk water met wat stroming en meet je kraanwater voordat je de dieren koopt.

Eten clownbotia’s slakken?

Ja, clownbotia’s eten slakken, maar ze hebben ze niet nodig en zijn geen oplossing voor een slakkenplaag. Ze eten dierlijk en plantaardig voer en krijgen het best afwisselend droogvoer en levend of diepvriesvoer (Seriously Fish, 2026). Wie er een koopt om slakken op te ruimen, heeft daarna jarenlang een groep die een bak van 180 cm vraagt.

Hoe zie je of een clownbotia man of vrouw is?

Bij clownbotia’s zie je het geslacht nauwelijks. Volwassen vrouwen zijn doorgaans groter en voller dan mannen van dezelfde leeftijd, maar herkenning aan een diepere staartvork is niet bewezen (Seriously Fish, 2026). Ook een kweekstudie met 196 volwassen dieren vond geen duidelijk uiterlijk verschil (Legendre et al., 2012). Een gegarandeerd paar kopen kan dus niet.

Kun je clownbotia’s zelf kweken?

Nee, voor een hobbyaquarium is dat geen reële optie: de bekende kweek gebeurde professioneel, met hormonaal opgewekte paaiing. In die proeven kwamen eieren bij 26 °C na 18–22 uur uit en aten de larven vanaf dag 4 na het uitkomen (Slembrouck et al., 2012; Baras et al., 2012). De eieren hadden bewegend water nodig en verdroegen geen schokken.

Met welke vissen kun je clownbotia’s samen houden?

Clownbotia’s passen bij vreedzame, stevige vissen die in het open water zwemmen en dezelfde warme, zachte waterwaarden verdragen. Vermijd zeer kleine, schuwe soorten, die door de drukte van de groep onder druk komen, en trage vissen met lange vinnen, want die worden aangebeten (Seriously Fish, 2026). Controleer per soort of de bak ook voor hen groot genoeg is.