Garnalen in je aquarium: bak, water, voer en kweek

Garnalen houden doe je het best in een aquarium van minstens 30 liter, met een groep van tien of meer dwerggarnalen (LICG, z.d.). Kies daarna de soort op de manier waarop hij eet: de vuurgarnaal (3–4 cm) graast biofilm en plant zich gewoon voort in zoet water, de amanogarnaal (tot 5 cm) heeft larven die brak water nodig hebben, en een waaierhandgarnaal vangt zijn voedsel uit stromend water.

Welke garnalen zijn geschikt voor een aquarium?

Voor een gewoon zoetwateraquarium kies je tussen kleine grazers zoals de vuurgarnaal en de amanogarnaal, en grote filtervoeders zoals de waaierhandgarnalen. Die voerwijze bepaalt de inrichting, het voeren en of je nakweek kunt verwachten.

Bron: UF/IFAS (Suen & Gillett-Kaufman, 2024), Fluval (z.d.), OATA (z.d.), Schäfer (2021), Liao e.a. (2023).

Vuurgarnaal: de kleine grazer met veel kleuren

De vuurgarnaal heet wetenschappelijk Neocaridina davidi. Rode, gele, blauwe en andere kleurvormen uit de handel kunnen allemaal bij deze ene soort horen (Suen & Gillett-Kaufman, 2024). Vrouwtjes worden doorgaans groter dan mannetjes. De jongen komen uit als kant-en-klare miniatuurgarnaaltjes, zonder zwevende larvenfase. Wil je een groep zien groeien, dan is dit de soort.

Amanogarnaal: groter, met larven die brak water nodig hebben

De amanogarnaal graast algen en voedselresten van oppervlakken en neemt daarnaast allerlei klein voer aan. Fluval adviseert voor deze soort minimaal 40 liter, ruim boven de circa 20 liter die OATA noemt; houd het ruimere getal aan. Vrouwtjes dragen in de bak wel eieren, maar de larven zijn planktonisch en hebben brak water en speciaal voer nodig (OATA, z.d.).

Waaierhandgarnalen: de stroming is hun voerbak

Atyopsis moluccensis zit tijdens het eten in de stroming en vouwt zijn scharen open tot waaiers. De achterste drie paar looppoten hebben puntige uiteinden waarmee hij zich vastzet in spleten (Schäfer, 2021). Mannetjes herken je aan verdikte eerste looppoten; de kleur zegt weinig, want binnen één import komen beige, groene en bruine dieren voor. Atya gabonensis vangt zijn voedsel met lange filterharen op de eerste twee paar scharen; Liao e.a. (2023) onderzochten hoe die haren stabiel blijven bij stroming tot 40 mm/s.

Bijen-, tijger- en Sulawesigarnalen vergelijk je in het overzicht van tien garnalensoorten.

Hoe groot moet een aquarium voor garnalen zijn?

Begin met minstens 30 liter en een groep van tien dwerggarnalen; dat is het advies van LICG, omdat de waterwaarden in een grotere bak stabieler blijven. OATA is soepeler met minstens 10 liter voor kleine garnalen en groepen vanaf vijf. Het verschil is groot, dus kies het ruimste advies dat bij jouw soort hoort.

Bron: LICG (z.d.), OATA (z.d.), Fluval (z.d.).

Meet je bak en reken de echte inhoud uit met de inhoudscalculator. Houd rekening met jongen: een groep vuurgarnalen die zich voortplant, groeit, en elke extra garnaal betekent meer voer en meer werk voor de filterbacteriën. De adviezen voor dwerggarnalen gelden niet voor waaierhandgarnalen van 9 tot 14 cm.

Welke waterwaarden hebben garnalen nodig?

Ammoniak en nitriet moeten op nul staan voordat er garnalen in gaan; temperatuur, pH en hardheid hangen af van de soort. OATA vraagt voor het uitzetten van beide een meetwaarde van nul. Een nieuwe bak moet dus eerst goed zijn opgestart, met een werkende stikstofkringloop; lees ook wat nitriet met waterdieren doet.

Bron: Fluval (z.d.); Rejlková (z.d.).

Sulawesigarnalen leven dus warmer en basischer dan een amanogarnaal: één garnalenrecept voor alle soorten bestaat niet.

Hardheid komt van calcium en magnesium in het water en verschilt per woonplaats (Vitens, z.d.). Zoek de hardheid van je kraanwater op bij je waterbedrijf en meet daarna zelf in de bak. Het verschil tussen pH, KH en GH is belangrijk: pH en hardheid zijn twee aparte metingen.

Garnalen verdragen plotselinge verschillen in temperatuur en waterchemie slecht. Laat nieuwe dieren daarom rustig wennen; de werkwijze staat in nieuwe dieren laten wennen en quarantaine.

Hoe richt je een garnalenaquarium in?

Een garnalenbak heeft een afgeschermde filterinlaat, een sluitende afdekking en schuilplekken verspreid door de hele bak. Kleine garnalen worden door kieren het filter in gezogen en garnalen klimmen langs slangen en kabels naar buiten (LICG, z.d.).

1. Scherm de filterinlaat af met een spons of fijn gaas, en dicht kieren in het aquariumfilter.
2. Dek de bak af en sluit de openingen rond slangen en kabels.
3. Maak schuilplekken met planten, hout en stenen, verdeeld over de bak.
4. Geef waaierhandgarnalen een vaste zitplek waar de stroming langs komt.
5. Houd inlaat en bodem bereikbaar, zodat je de spons kunt schoonmaken zonder de inrichting af te breken.

Schuilplekken zijn vooral nodig rond het vervellen, als het nieuwe pantser nog zacht is. Javamos is een goede basis voor een begroeide bak met veel schuilruimte. Controleer de spons op de inlaat na elke schoonmaakbeurt: een verstopte spons laat de filterstroom teruglopen.

Kun je garnalen met vissen houden?

Volwassen garnalen kunnen bij rustige vissen, maar veel vissen eten jonge garnalen, dus wie wil kweken houdt ze zonder vissen. LICG noemt beschutting daarom extra belangrijk zodra er vissen bij zitten. Kijk bij het kiezen van medebewoners dus naar het kleinste garnaaltje, niet naar het grootste.

Ook een volwassen amanogarnaal is kwetsbaar: na het vervellen blijft hij soms enkele dagen verstopt, zolang het pantser nog zacht is (Fluval, z.d.). Welke vissen en garnalen bij guppen passen, lees je bij guppengezelschap.

Wat eten garnalen?

Grazers als de vuurgarnaal eten biofilm, algen en dood organisch materiaal, aangevuld met passend voer; waaierhandgarnalen eten zwevende deeltjes uit de stroming. Een vuurgarnaal is dus geen pure algeneter: hij eet wat er op oppervlakken groeit en ligt (Suen & Gillett-Kaufman, 2024). Zijn er te weinig algen en aangroei, dan adviseert OATA bij te voeren met geschikt voer.

Op een smal scherm kun je het schema horizontaal verschuiven. Bekijk schema op volledige grootte.

Voerresten die blijven liggen, verslechteren het water. Kijk dus na elke voerbeurt wat er gebeurt:

Bron: UF/IFAS (Suen & Gillett-Kaufman, 2024); OATA (z.d.); Schäfer (2021).

Atyopsis neemt volgens Schäfer (2021) ook fijngewreven droogvoer, voertabletten en diepvries-cyclops aan. Voer zo dat de deeltjes langs zijn zitplek drijven. Meer over porties en voerritme staat in aquariumdieren voeren.

Garnalen kweken: eieren, vervellen en temperatuur

Vuurgarnalen kweek je eenvoudig in een gewone zoetwaterbak; bij amano- en waaierhandgarnalen zie je eieren, maar groeien de larven daar niet op. Een vrouwtje vuurgarnaal draagt de eieren onder het achterlijf, aan de zwempootjes die de eieren ook verzorgen. De jongen komen uit als garnaaltjes van ongeveer 1–2 mm (Suen & Gillett-Kaufman, 2024).

Bij de amanogarnaal zijn de larven planktonisch en hebben ze brak water en speciaal voer nodig. Atyopsis moluccensis heeft larven die zich in zeewater ontwikkelen; de dieren in de handel zijn volgens Schäfer (2021) wildvang.

Vervellen hoort bij groeien. Een garnaal groeit door zijn pantser af te werpen, en een vuurgarnaal kan dat oude pantser zelf opeten. Laat een leeg vervellingshuidje dus liggen; haal alleen dode dieren weg. Een verloren poot kan over een paar vervellingen deels teruggroeien, maar een wond is ook een ingang voor infecties (LICG, z.d.).

Warmer water geeft geen betere kweek. Tropea e.a. (2015) hielden vuurgarnalen 90 dagen bij 24, 28 en 32 °C. Bij 24 °C duurde het uitbroeden gemiddeld ongeveer 21 dagen, bij 32 °C ongeveer 12 dagen. Maar alle vrouwtjes die bij 32 °C volwassen werden en paarden, verloren hun eieren, en na 90 dagen verschilde het lichaamsgewicht niet significant tussen de temperaturen. Zet de verwarming dus niet hoger om sneller jongen te krijgen.

Veelgemaakte fouten met garnalen

De meeste problemen in een garnalenbak ontstaan door te snel, te veel of het verkeerde middel.

• Te snel uitbreiden. Meer garnalen en meer voer vragen meer filterbacteriën. Breid in stappen uit, anders kunnen ammoniak en nitriet oplopen (OATA, z.d.).
• Een open filterinlaat. Jonge garnalen verdwijnen zonder spons op de inlaat in het filter.
• Blijven bijvoeren. Voerresten verslechteren het water. Minder geven en resten weghalen werkt beter dan meer voer.
• Een vismiddel met koper. Koper is schadelijk voor zoetwatergarnalen. Controleer bij elke behandeling of die geschikt is voor ongewervelden (OATA, z.d.).
• Zelf antibiotica geven. Bij een vermoeden van ziekte raadpleeg je een dierenarts met kennis van aquariumdieren (LICG, z.d.).
• Nieuwe dieren direct bij de groep zetten. LICG adviseert nieuwe garnalen eerst vier weken in quarantaine te houden; zet die aparte bak klaar voordat je koopt.
• De spons onder de kraan uitspoelen. Spoel filtermateriaal in afgetapt aquariumwater, zodat de bacteriën blijven leven.
• Overtollige garnalen buiten uitzetten. Neocaridina davidi is al buiten zijn oorspronkelijke gebied aangetroffen, ook in thermisch beïnvloede, opgewarmde Europese wateren (Suen & Gillett-Kaufman, 2024). Geen van de soorten in dit artikel staat op de Unielijst van invasieve exoten (gecontroleerd op 18 oktober 2026), maar vrijlaten blijft schadelijk. Geef overtollige dieren aan een andere houder.

Hoe houd je een garnalenbak stabiel?

Test het water minstens één keer per week en ververs als richtlijn 25% van het water, zoals OATA adviseert. Bereken met de waterwisselcalculator hoeveel liter dat is. Noteer temperatuur, metingen, voer en elke verandering op één plek: als er iets misgaat, zie je dan wat eraan voorafging.

Let daarnaast op activiteit, uiterlijk en eetlust. Een nieuwe garnaal die na transport bleker is, krijgt volgens LICG binnen twee dagen zijn kleur terug. Blijft een dier afwijkend, meet dan eerst het water en vraag daarna een deskundige.

Veelgestelde vragen over garnalen in het aquarium

Hoe groot moet een aquarium voor garnalen zijn?

LICG adviseert bij voorkeur minstens 30 liter, omdat de waterwaarden in een grotere bak stabieler blijven. OATA noemt minstens 10 liter voor kleine garnalen, maar het ruimere advies geeft meer marge. Voor de amanogarnaal noemt Fluval minstens 40 liter. Deze adviezen gelden voor dwerggarnalen, niet voor waaierhandgarnalen van 9 tot 14 cm.

Hoeveel garnalen moet je samen houden?

Houd dwerggarnalen in een groep van minstens tien soortgenoten, zoals LICG adviseert voor Caridina en Neocaridina. OATA noemt vijf als ondergrens; houd het ruimere advies aan. Breid een groep daarna rustig uit, want meer garnalen en meer voer vragen meer filterbacteriën. Te snel uitbreiden kan ammoniak en nitriet laten oplopen.

Welke garnalen zijn geschikt voor beginners?

De vuurgarnaal is de logische eerste keus: hij blijft 3–4 cm, graast biofilm en algen, en zijn jongen groeien gewoon op in zoet water. De amanogarnaal is ook een goede grazer, maar zijn larven hebben brak water nodig. Waaierhandgarnalen vragen een vaste zitplek in de stroming en voer dat langs die plek drijft.

Kun je garnalen bij vissen houden?

Ja, volwassen garnalen kunnen bij rustige vissen, maar veel vissen eten jonge garnalen. Geef in een gemengde bak veel schuilplekken van planten, hout en stenen. Wil je dat een groep vuurgarnalen groeit, houd ze dan zonder vissen. Kies medebewoners op het kleinste garnaaltje: een vis die dat kan pakken, eet de nakweek op.

Wat eten garnalen in een aquarium?

Vuurgarnalen eten biofilm, algen en dood organisch materiaal, en hebben daarnaast passend bijvoer nodig. Amanogarnalen grazen oppervlakken af en nemen ook allerlei klein voer aan. Waaierhandgarnalen filteren zwevende deeltjes uit stromend water. Geef steeds zoveel dat het opgaat, en haal voer dat blijft liggen weg om het water schoon te houden.

Hoe kweek je garnalen in het aquarium?

Kweken lukt het makkelijkst met vuurgarnalen: het vrouwtje draagt de eieren onder haar achterlijf en de jongen komen uit als garnaaltjes van 1–2 mm. Houd ze zonder vissen, met veel mos of planten. Amanogarnalen dragen ook eieren, maar hun larven hebben brak water en speciaal voer nodig en groeien in een gewone bak doorgaans niet op.

Moet je een vervellingshuidje uit het aquarium halen?

Nee, laat een leeg vervellingshuidje gewoon liggen: vuurgarnalen kunnen het oude pantser zelf opeten. Haal alleen dode dieren weg. Zorg rond het vervellen voor genoeg schuilplekken, want het nieuwe pantser is dan nog zacht. Een amanogarnaal kan na het vervellen enkele dagen verstopt blijven; dat is normaal gedrag.

Hoe warm moet het water voor garnalen zijn?

Voor de amanogarnaal adviseert Fluval 20–27 °C. Andere soorten wijken af: Sulawesigarnalen worden in Ostrava Zoo bij 28–29 °C gehouden. Zet het water niet extra warm om sneller jongen te krijgen. In onderzoek bij 32 °C verloren alle vuurgarnaalvrouwtjes die daar volwassen werden en paarden hun eieren.