Vissen
Kardinaaltetra: lijkt op de neon, is het niet
Hij wordt groter, wil het warmer en is gevoeliger voor hard, alkalisch water dan de neon. De overlap tussen beide soorten is maar twee graden breed, en juist omdat ze naast elkaar in de winkel staan gaan ze samen in één bak op één temperatuur.
In het kort
- De overlap met de neon is slechts 23 tot 25 graden breed. Daarbuiten zit er altijd een van de twee fout.
- Een aanzienlijk deel van de handel is nog wildvang uit water van pH 4 tot 5 met bijna geen opgeloste zouten.
- In het wild vrijwel een eenjarige vis, in het aquarium vijf tot tien jaar. Zijn korte wildleven zegt niets over zijn potentie.
- LICG schrijft voor deze soort minimaal tien dieren voor, tegen minimaal vijf bij de neon.
- Van de gangbare tetras de gevoeligste voor Nederlands kraanwater.
Twee graden, en daar hangt alles aan
FishBase geeft 23 tot 27 graden, Seriously Fish 23 tot 29, LICG 23 tot 28. Alle drie zijn het eens over de ondergrens: 23 graden, en daaronder wordt hij traag en vatbaar.
De neon wil 21 tot 25. De overlap is dus 23 tot 25, en die twee graden zijn het hele speelveld.
Wie beide soorten wil houden, kiest bewust 24 graden en accepteert dat geen van beide op zijn optimum leeft. Dat is een werkbare combinatie, geen ideale.
Wat er in de praktijk gebeurt is anders: de houder kiest 24 (te koud voor de kardinaal) of 26 tot 27 (te warm voor de neon), en één van beide groepen dunt in de loop van een jaar uit zonder dat er een ziekte aan te wijzen is.
De maat, en een cijfer om voorzichtig mee te zijn
FishBase geeft 3,0 cm standaardlengte. Net als bij de neon komt dat getal uit FishShapes, een morfometrische vormdataset: het is de lengte van de gemeten exemplaren, geen soortmaximum. Seriously Fish geeft een bereik van 20 tot 35 mm standaardlengte, LICG ongeveer vier centimeter en dat is totale lengte.
Reken op ongeveer 3 cm lichaam en 4 tot 4,5 cm inclusief staart. Merkbaar groter en voller dan een neon, wat in een gedeelde bak ook betekent dat hij meer voer wegvangt.
Nederlands kraanwater
Dit is van de gangbare tetra's de soort waarbij ons water het meest in de weg zit.
Hij komt uit de Rio Negro en het Orinoco-systeem: water met bijna geen opgeloste mineralen, door looizuren sterk zuur, pH 4 tot 5. Ons kraanwater komt overal boven pH 7,3 met een mediaan van 7,84, en levert 3,7 tot 13,7 dH.
Seriously Fish geeft voor gekweekt materiaal pH 3,5 tot 7,5 en ongeveer 1 tot 12 dH. Onze mediaan steekt daar net bovenuit, en in het harde deel van het land zit je aan de bovengrens van de hardheid.
Praktisch:
- Zacht deel van het land, gekweekt materiaal: houdbaar zonder osmoseapparaat, maar dichter bij de rand dan bij de neon. Bladval, elzenproppen en beplanting zijn hier geen decoratie maar een chemische correctie.
- Hard deel van het land: bijmengen met osmosewater is nodig als je meer wilt dan een paar jaar overleven.
- Wildvang: die hoort in het hele land niet zonder osmosewater in een Nederlandse bak. Weet je niet of de partij wild of gekweekt is, ga dan van wild uit.
- Kweken: categorisch onmogelijk op kraanwater. Seriously Fish vraagt pH 5,5 tot 6,5 en 1 tot 5 dH.
Eén FishBase-getal moet hier apart genoemd worden, want het klopt waarschijnlijk niet: de opgave van 5 tot 12 dH is nauwelijks te rijmen met de gemeten waterchemie van de Rio Negro, die extreem ionenarm is. Vermoedelijk een overgenomen aquariumaanbeveling in plaats van een habitatwaarde. Ga liever af op de herkomstbeschrijving.
Waarom de bak groter mag dan bij de neon
Eerlijk over de onderbouwing, want die is dunner dan hij lijkt: Seriously Fish geeft voor kardinaal en neon exact dezelfde bodemmaat, en LICG voor allebei "tenminste zestig centimeter". Het idee dat een kardinaal per se een grotere bak nodig heeft omdat hij groter is, staat dus niet in de bronnen.
Wat er wél in staat, en dat is een reëel verschil: LICG schrijft voor de kardinaal minimaal tien exemplaren voor, tegen minimaal vijf bij de neon, en merkt op dat ze open zwemruimte nodig hebben om als school heen en weer te kunnen zwemmen.
Daar komt een eigen overweging bij die ik als zodanig benoem: wie in Nederland kraanwater met osmosewater mengt, verandert bij elke waterwissel de chemie met een schok. Een groter volume dempt precies datgene waar deze soort slecht tegen kan. Vandaar dat ik voor deze soort naar negentig tot honderdtien liter neig, terwijl de bronnen op zestig centimeter blijven staan.
Wat de wildvang betekent
In het wild is dit volgens Seriously Fish vrijwel een eenjarige vis: de populatie ververst zich jaarlijks door predatie en seizoensdroogte. In een aquarium wordt hij vijf tot tien jaar.
Dat verschil is geen fout, en het heeft één praktisch gevolg: een kardinaal die na twee jaar sterft, was niet aan het eind van zijn leven.
Nog één ding over neonziekte
De hardnekkige hobbyclaim dat kardinaaltetra's ongevoelig zouden zijn voor neonziekte is niet onderbouwd. Er is geen experimenteel bewijs voor gevonden, en de kardinaaltetra staat wél in de literatuur als gastheer van een ánder microsporidium. De handboeken noemen bovendien naast tetra's ook maanvissen, kegelvlekbarbelen en barbelen als gastheer van de gewone neonziekte.
