Christmasmos (Vesicularia montagnei): vastzetten en snoeien

Christmasmos (Vesicularia montagnei) is een kruipend aquariummos met regelmatig vertakte, driehoekige takjes die op kleine kerstbomen lijken. Het groeit langzaam, wordt op hout of steen 1–3 cm hoog en verdraagt 15–30 °C bij een pH van 5–7 (Flowgrow, z.d.; Tropica, z.d.). Bij matig tot sterk licht krijgt het zijn typische, dichte vorm; bij weinig licht vertakt het slecht.

Bron: Flowgrow (z.d.) en Tropica (z.d.).

Wat is christmasmos?

Christmasmos is de handelsnaam voor Vesicularia montagnei (Schimp.) Broth., een mos uit de familie Hypnaceae (Flowgrow, z.d.). Een oudere naam is Vesicularia dubyana var. abbreviata. De naam komt van de zijtakjes, die als de takken van een spar in een regelmatig patroon uit de hoofdstengel groeien. Tropica noemt het daarom ook kerstboommos.

Dat regelmatige patroon onderscheidt christmasmos van gewoon javamos. Volgens Flowgrow heeft V. montagnei een regelmatigere groeiwijze, dichtere vertakking, bredere blaadjes en kortere cellen dan V. dubyana, dat losser en onregelmatiger vertakt. De blaadjes zijn ongeveer 1–1,5 mm lang en staan bijna haaks op het stengeltje.

Let bij aankoop op de naam. Andere vederachtige Vesicularia- en Taxiphyllum-mossen worden soms ook als christmasmos verkocht, en onder water zijn V. montagnei en V. dubyana lastig uit elkaar te houden (Flowgrow, z.d.).

Waar komt christmasmos vandaan?

Christmasmos komt volgens Flowgrow uit Zuid- en Zuidoost-Azië, waar het vooral boven water groeit op vochtige, beschaduwde rivieroevers en vochtige bosgrond. Tropica omschrijft zijn kweekmateriaal juist als een mosspecialiteit uit Brazilië. Die twee beschrijvingen spreken elkaar tegen: Flowgrow wijst erop dat noch V. dubyana noch V. montagnei van nature in Zuid-Amerika voorkomt, zodat het 'Braziliaanse' mos mogelijk een ander mos is.

Voor jouw aquarium verandert dat weinig. Wat je koopt, gedraagt zich als een langzaam groeiend, kruipend mos dat zich vasthecht aan hout en steen.

Hoe ziet christmasmos eruit onder water?

Onder water vormt christmasmos takjes met een driehoekige omtrek die iets overhangen (Flowgrow, z.d.). Ze buigen minder ver door dan die van treurmos (Vesicularia ferriei). Met genoeg licht ontstaat een dichte, gelaagde mat; bij goed licht kun je er volgens Flowgrow zelfs een moswand van maken.

Boven water zien de blaadjes er anders uit: bijna rond tot breed ovaal met een kort, scherp puntje. Christmasmos kan ook boven water groeien op een vochtige ondergrond, en past daarom in een paludarium of vochtig terrarium.

Bron: Flowgrow (z.d.) en Tropica (z.d.).

Welke waterwaarden en hoeveel licht heeft christmasmos nodig?

Christmasmos verdraagt 15–30 °C, een pH van 5–7 en een carbonaathardheid van 0–14 °dKH (Flowgrow, z.d.). Het groeit bij weinig tot veel licht, maar krijgt zijn kenmerkende vorm pas bij matig tot sterk licht. Tropica deelt de soort in als gemiddeld veeleisend, met een middelmatige lichtbehoefte en een lage CO2-behoefte.

Dat betekent dat christmasmos ook zonder extra CO2 groeit, alleen trager. Met CO2 en goed licht wordt de mat sneller dicht. Meer over lichtsterkte en de duur van de verlichting lees je bij aquariumverlichting. Hou er rekening mee dat langzame planten bij veel licht en weinig onderhoud snel algen verzamelen.

Hoe bevestig je christmasmos?

Christmasmos bind je vast op hout of steen met dun nylondraad; het hecht zich daarna zelf aan wortels en stenen (Flowgrow, z.d.; Tropica, z.d.). Het groeit als epifyt en hoort dus niet in de bodem.

Stappenplan: christmasmos vastzetten

1. Kies een stuk hout of een steen met een ruw oppervlak.
2. Spoel het mos en haal losse stukjes en slakjes eruit.
3. Spreid het in een dunne laag uit, met de takjes allemaal dezelfde kant op.
4. Wikkel er dun nylondraad omheen, strak genoeg om het mos tegen de ondergrond te houden.
5. Zet het geheel op een plek met matig tot sterk licht en rustige stroming.
6. Laat het draadje zitten tot het mos zich heeft vastgehecht.

Een dunne laag hecht sneller dan een dikke prop, omdat licht en water dan ook de onderste stengels bereiken. Voor andere planten die je op hout of steen zet, zoals javavaren en Anubias, geldt hetzelfde principe.

Hoe onderhoud je christmasmos?

Christmasmos snoei je regelmatig, omdat het zich onder water uitbreidt en anders zijn mooie vorm verliest (Tropica, z.d.). Knip de buitenste takjes terug met een fijne schaar en zuig het knipsel direct op, zodat het niet elders aangroeit.

Vermeerderen gaat door de mat te delen of door stukjes af te knippen die zelfstandig doorgroeien (Flowgrow, z.d.). Die stukjes kun je op een nieuw stuk hout of steen vastzetten. Haal bij het schoonmaken van je aquarium ook vuil uit de mat: een dichte moslaag vangt voerresten, en die voeden algen.

Zit er al draadalg in de mat, lees dan hoe je draadalg aanpakt; in mos is losplukken lastig en terugknippen vaak sneller.

Waarvoor gebruik je christmasmos?

Christmasmos is geschikt voor aquaria van elk formaat, ook voor nanoaquaria, als epifyt en als afzetplaats voor eitjes (Flowgrow, z.d.). In een kleine garnalenbak geeft het veel oppervlak waar garnalen aangroei van plukken, en jonge vuurgarnalen vinden er schuilruimte. Ook in een bak van 20 of 30 liter is het een goede keuze, omdat het nauwelijks hoogte inneemt.

Zoek je een snelgroeiende plant die het water helpt stabiliseren, combineer christmasmos dan met een snelle groeier zoals guppygras. Voor een eerste beplanting vind je meer opties bij makkelijke aquariumplanten, en de basisregels voor planten en voeding staan bij aquariumplanten.

Veelgemaakte fouten

Veelgestelde vragen over christmasmos

Hoe snel groeit christmasmos?

Christmasmos groeit langzaam: Tropica noemt een hoogte van 3–5 cm of meer na ongeveer twee maanden in het aquarium. Het groeit trager dan gewoon javamos. Met matig tot sterk licht en extra CO2 gaat het sneller, zonder CO2 groeit het ook maar blijft de mat langer open. Reken dus op geduld voordat een stuk hout volledig bedekt is.

Wat is het verschil tussen christmasmos en javamos?

Christmasmos vertakt regelmatig en sparachtig, met driehoekige takjes, terwijl javamos los en onregelmatig groeit. Flowgrow noemt daarnaast bredere blaadjes en kortere cellen bij christmasmos. Christmasmos groeit trager en is iets veeleisender. Onder water lijken jonge stukjes soms op elkaar; de vorm wordt pas duidelijk bij genoeg licht.

Heeft christmasmos CO2 nodig?

Nee, christmasmos heeft geen extra CO2 nodig; Tropica deelt de CO2-behoefte in als laag. Met CO2 groeit het mos wel sneller en wordt de mat dichter. Zonder CO2 heb je meer geduld nodig. Zorg in beide gevallen voor matig tot sterk licht, anders vertakt het mos slecht en krijg je lange, kale scheuten.

Welke temperatuur verdraagt christmasmos?

Christmasmos verdraagt 15–30 °C, volgens Flowgrow. Het past daarmee in vrijwel elk tropisch aquarium en ook in een onverwarmde bak in een warme kamer. Houd de temperatuur stabiel met een betrouwbare verwarming. Belangrijker dan de temperatuur is genoeg licht, want daarvan hangt de sparvorm af.

Hoe bevestig je christmasmos op hout?

Christmasmos bevestig je met dun nylondraad op hout of steen, in een dunne laag. Na verloop van tijd hecht het mos zich zelf vast en kan het draadje blijven zitten. Druk het mos niet in de bodem, want het groeit als epifyt. Kies een plek met matig tot sterk licht en rustige stroming.

Waarom wordt mijn christmasmos bruin?

Christmasmos wordt meestal bruin aan de binnenkant van een te dikke mat, waar licht en water niet meer komen. Ook vuil dat in het mos blijft hangen, speelt mee. Dun de mat uit, knip de bruine delen weg en spoel vuil eruit bij elke waterwissel. Bij te weinig licht verkleurt het mos ook en verliest het zijn vorm.

Kun je christmasmos boven water laten groeien?

Ja, christmasmos groeit ook boven water op een vochtige ondergrond, volgens Flowgrow. In de natuur groeit het juist vooral boven water op vochtige rivieroevers. Daarom past het in een paludarium of een vochtig terrarium. Boven water zijn de blaadjes bijna rond met een kort puntje, onder water vormen zich de driehoekige takjes.

Is christmasmos geschikt voor een garnalenbak?

Ja, christmasmos is heel geschikt voor een garnalenbak, omdat de dichte takjes veel oppervlak bieden waar garnalen aangroei van plukken. Jonge garnalen vinden er schuilruimte. Het mos blijft laag, 1–3 cm, en past daarom ook in kleine bakken. Snoei het regelmatig, zodat de mat niet te dik wordt en vuil vasthoudt.