Apistogramma agassizii: bak, water, harem en kweek

Apistogramma agassizii is een dwergcichlide uit het Amazonebekken die je houdt als paartje of als één man met enkele vrouwtjes, in een bak van minstens 60 × 30 cm met zacht water van 22–29 °C. Mannen worden volgens Seriously Fish tot 7,5 cm SL, vrouwtjes tot 5 cm, en het vrouwtje legt haar eieren tegen het plafond van een hol.

Apistogramma agassizii in het kort

Agassiz' dwergcichlide is een rustige holenbroeder voor een schemerige, beplante bak met zacht, zuur water en veel schuilplekken. De tabel zet de kerngegevens bij elkaar.

Naam en synoniemen

De soort heet sinds 1875 Apistogramma agassizii en is vernoemd naar Louis Agassiz. Steindachner beschreef haar oorspronkelijk als Geophagus agassizii; later beschreven materiaal onder de naam Apistogramma parva Ahl, 1931 valt er ook onder (Seriously Fish, z.d.). De typevissen zijn verzameld tijdens de Thayer-expeditie van 1865–1866, met als lectotype een vis uit het meer van Manacapurú, net stroomopwaarts van Manaus.

Seriously Fish koppelt de soort aan DATZ-code A234; verwante vormen dragen andere A-nummers. Noteer bij aankoop daarom altijd de herkomst of de kweekvorm, dan kruis je geen vormen. Bij de nauw verwante Apistogramma borelli geldt dezelfde gewoonte.

Herkomst en biotoop

Agassizii leeft in langzaam stromende zijrivieren, achterwaters en beekjes waar dikke lagen blad op de bodem liggen. Het verspreidingsgebied loopt over het hele Amazone- en Solimões-bekken, van de Río Ucayali in Peru tot de Capim bij Belém, de oostgrens (Seriously Fish, z.d.). Het water op die plekken kan zwart, wit of helder zijn, afhankelijk van de locatie en soms van het seizoen.

Kleur en tekening verschillen sterk per vindplaats. Het bladafval geeft looistoffen af en voedt micro-organismen waar jonge vissen van eten; gedroogd beuken-, eiken- of ketapangblad bootst dat na.

Hoe groot wordt Apistogramma agassizii?

Een man wordt volgens Seriously Fish tot 7,5 cm standaardlengte en een vrouwtje tot 5 cm. FishBase noemt een lager maximum van 4,4 cm SL. Reken voor de bakplanning met het grootste getal, want een volgroeide man claimt een duidelijk territorium.

Waterwaarden: welk water heeft agassizii nodig?

Agassizii wil zacht, zuur tot licht zuur water van 22–29 °C met een hardheid van 0–10 °dGH (Seriously Fish, z.d.). FishBase geeft 26–29 °C, een pH van 5,0–7,0 en 0–12 °dH. Wildvang is het kieskeurigst: Seriously Fish meldt dat sommige wilde populaties alleen in heel zuur water tot voortplanting komen. Nakweek verdraagt meer, maar houdt het water ook graag zacht.

Lees over KH, GH en pH als die samenhang nieuw voor je is. Met de rekenhulp voor osmosewater mengen zie je hoe je hard kraanwater zachter maakt. Meet daarna zelf; een goede watertest laat zien of je mengsel klopt.

Bakmaat en inrichting

Een paar heeft genoeg aan een bodem van 60 × 30 cm, ongeveer 54 liter; voor een groep met meerdere vrouwtjes neem je een grotere bak (Seriously Fish, z.d.). Bereken de werkelijke inhoud met de aquariuminhoudhulp, want bodem en decor gaan van de bruto-inhoud af.

Richt de bak in met:

• Holen en spleten: kokosnoten, kleine bloempotten, stukken buis of een stapel wortels en takken. Elk vrouwtje wil een eigen hol.
• Zachte zandbodem: lees bij aquariumbodem kiezen waarom fijn zand beter werkt dan scherp grind.
• Bladafval en hout: gedroogd blad en hout in het aquarium geven looistoffen en voedsel.
• Gedempt licht: drijfplanten en schaduwminnende planten zoals javavaren, javamos, cryptocoryne en anubias.
• Weinig stroming: een zacht afgesteld filter volstaat.

Laat de bak eerst volledig inlopen; zie de stikstofkringloop.

Groep en gedrag

Houd agassizii als paartje of als één man met twee of meer vrouwtjes; FishBase beveelt die harem-opzet aan in een bak van minstens 60 cm. In een te kleine bak met te weinig holen loopt de onderlinge druk op, vooral rond de broedzorg.

Seriously Fish waarschuwt dat een vrouwtje met jongen hyperagressief kan worden. In een kleine bak haal je de man dan beter weg. Twee mannen in een standaardbak werkt niet; ze strijden om dezelfde vrouwtjes en holen.

Gezelschap: welke vissen passen bij agassizii?

Nakweek past in een rustige gezelschapsbak, wildvang houd je het best alleen of met kleine begeleiders zoals potloodvissen (Seriously Fish, z.d.). Kies vissen die hetzelfde zachte, warme water verdragen. Meer over agressie en ruimteverdeling lees je bij vissen combineren.

Voer

Agassizii is overwegend vleesetend en eet in de natuur vooral ongewervelde bodemdiertjes. Geef in het aquarium levend of diepgevroren voer zoals artemia, watervlo en rode muggenlarven (Seriously Fish, z.d.). Veel vissen nemen ook droogvoer aan, liefst korrels in plaats van vlokken.

Voer kleine porties die binnen enkele minuten op zijn. Hoe je de juiste portie inschat, lees je bij aquariumvissen voeren. Verse artemia kweken is de beste manier om jongen en paaiende vissen in conditie te krijgen.

Man of vrouw herkennen

Een man is groter, kleurrijker en heeft langere vinnen dan een vrouwtje (Seriously Fish, z.d.). Volgens dezelfde bron blijft een vrouwtje met 5 cm SL een flink stuk kleiner dan een man van 7,5 cm. Bij jonge vissen is het verschil klein; koop daarom liever een groepje jongen of een bevestigd paar.

Kweek: hoe plant agassizii zich voort?

Agassizii is een holenbroeder: het vrouwtje legt tot ongeveer 150 eieren tegen het plafond van een hol en verzorgt zelf eieren en larven (FishBase). Bladafval op de bodem levert micro-organismen die de jongen als eerste voedsel gebruiken (Seriously Fish, z.d.).

Stappenplan voor een kweekpoging:

1. Zet een paar of kleine harem in een rustige, schemerige bak met meerdere holen.
2. Gebruik zacht, zuur water en houd de temperatuur stabiel.
3. Conditioneer met gevarieerd levend en diepgevroren voer.
4. Haal de man weg als het vrouwtje hem in een kleine bak blijft opjagen.
5. Voer de vrijzwemmende jongen met pas uitgekomen artemia.

Bij veel Apistogramma-soorten beïnvloedt de temperatuur de verhouding tussen mannen en vrouwen in het nest. Römer en Beisenherz (1996) vonden dat effect bij 33 soorten van het geslacht; bij een deel van de soorten speelde ook de pH mee. Houd de kweektemperatuur daarom constant en noteer de uitkomst per nest.

Levensduur

Voor de levensduur van agassizii bestaat geen betrouwbaar gepubliceerd getal. Plan je groep daarom zo dat je niet afhankelijk bent van één oud paar.

Juridische status

Apistogramma agassizii staat niet op de Unielijst van invasieve uitheemse soorten (gecontroleerd 27 oktober 2026). De Europese Commissie noemt de vierde bijwerking van de lijst, van kracht sinds 7 augustus 2025, de meest recente. Laat aquariumvissen nooit los in de natuur.

Veelgemaakte fouten

Nieuwe vissen laat je eerst rustig wennen, liefst na een periode apart; zie nieuwe vissen wennen en quarantaine.

Veelgestelde vragen over Apistogramma agassizii

Hoe groot wordt Apistogramma agassizii?

Een man wordt volgens Seriously Fish tot 7,5 cm standaardlengte, een vrouwtje tot 5 cm. FishBase noemt 4,4 cm SL als maximum. Reken bij het kiezen van je bak met het grootste getal, want een volwassen man met lange vinnen bezet een duidelijk eigen territorium op de bodem.

Hoe groot moet het aquarium voor agassizii zijn?

Voor een paar is een bodem van minstens 60 × 30 cm nodig, ongeveer 54 liter. Houd je één man met meerdere vrouwtjes, kies dan een grotere bak, zodat elk vrouwtje een eigen hol en territorium heeft. Veel schuilplekken, holen en bladafval verlagen de onderlinge spanning sterker dan een paar extra liters zonder decor.

Welke temperatuur heeft Apistogramma agassizii nodig?

Seriously Fish geeft 22–29 °C, FishBase houdt 26–29 °C aan. Houd de temperatuur vooral stabiel en kies een waarde in het midden van het bereik voor dagelijks onderhoud. Bij kweek beïnvloedt de temperatuur bij veel Apistogramma-soorten de verhouding tussen mannen en vrouwen, dus schommelingen in die periode vermijd je.

Kun je agassizii met andere Apistogramma houden?

Nee, combineer agassizii niet met andere Apistogramma-soorten. Seriously Fish raadt dat zeker bij wildvang af. Verschillende soorten strijden om dezelfde holen op de bodem en kunnen kruisen. Kies liever rustige vissen voor de middelste en bovenste waterlaag, zoals potloodvissen of kleine zalmen die hetzelfde zachte water verdragen.

Hoeveel eieren legt Apistogramma agassizii?

Een vrouwtje legt volgens FishBase tot ongeveer 150 eieren tegen het plafond van een hol. Zij verzorgt zelf eieren en larven. In een kleine bak haal je de man weg, want een vrouwtje met broed kan hem volgens Seriously Fish hyperagressief verjagen.

Wat eet Apistogramma agassizii?

Agassizii eet vooral kleine ongewervelden; in de natuur zijn dat bodemdiertjes. Geef levend of diepgevroren artemia, watervlo en rode muggenlarven, aangevuld met droge korrels. Seriously Fish geeft korrels de voorkeur boven vlokken. Voer kleine porties die binnen enkele minuten op zijn.

Is agassizii geschikt voor beginners?

Nakweek is te doen voor iemand die zijn waterwaarden begrijpt en zacht water kan maken. Wildvang vraagt zeer zacht, zuur water en is meer iets voor ervaren houders. Begin met een ingelopen bak van 60 cm, veel holen en rustige begeleiders, en meet hardheid en pH voordat de vissen erin gaan.