Chili rasbora houden: groep, water, voer en kweek

De chili rasbora (Boraras brigittae) wordt ongeveer 2 cm en is een vreedzame, schuwe schoolvis uit de zwartwaterbeken van Borneo. Houd minstens 8–10 dieren in een biologisch ingerijpte, dichtbeplante bak met een bodem van minimaal 45 × 30 cm, gedempt licht en zachte stroming. Seriously Fish geeft als verzorgingsbereik 20–28 °C, pH 4–7 en GH 1–10 °dH.

Chili rasbora in het kort

Chili's zijn piepklein, maar stellen hoge eisen aan water en voer: LICG rekent B. brigittae met de andere dwergrasbora's tot de soorten die minder geschikt zijn voor beginners.

Bron: Seriously Fish (2026), FishBase (z.d.), Catalog of Fishes (2026) en LICG (z.d.).

Hoe groot een chili wordt, hangt af van hoe je meet: standaardlengte loopt tot de staartvinbasis, totale lengte telt de staartvin mee. De 3,5 cm TL van FishBase is dus een uitschieter inclusief staart; gebruikelijk is 1,8–2 cm SL.

Op een smal scherm kun je het schema horizontaal verschuiven. Bekijk schema op volledige grootte.

Klein betekent bij chili volwassen. Rüber en collega's (2007) onderzochten dwerggroei bij 227 karperachtige taxa met mitochondriaal DNA en noemen Boraras als voorbeeld van een geslacht dat als geheel evenredig klein is gebleven, met maar enkele reducties in de bouw. Een volwassen chili is dus een complete miniatuurvis, geen jeugdvorm van een grotere soort.

Hoe herken je een echte chili rasbora?

Een echte chili heeft één donkere lengtestreep over de flank met fel rood erboven, en hooguit kleine donkere stipjes aan de basis van aars- en staartvin. Dat is belangrijk, want in de handel worden twee verwanten regelmatig als chili verkocht: B. urophthalmoides, volgens Seriously Fish om een betere prijs te krijgen, en B. merah, die volgens Conway (2009) meestal onder de naam B. brigittae wordt aangeboden.

Bron: Conway (2009), Practical Fishkeeping; Seriously Fish (2026).

Rood alleen zegt weinig: ook merah is rood, en dominante chilimannetjes kleuren feller dan de rest. Bekijk meerdere volwassen dieren in de verkoopbak en let op het patroon. Merah heeft een eigen profiel: Boraras merah.

De soortnaam brigittae eert de vrouw van beschrijver Vogt, die de vis in 1978 als Rasbora urophthalma brigittae beschreef; Boraras, een anagram van Rasbora, werd in 1993 als apart geslacht afgesplitst (Seriously Fish, 2026). In de winkel is rasbora een verzamelnaam voor meerdere geslachten: de galaxy rasbora is bijvoorbeeld een Danio. Een overzicht staat bij rasbora's; de naaste verwant met een eigen profiel is de dwergrasbora Boraras maculatus.

Welk aquarium past bij chili rasbora's?

Een groep chili's hoort in een biologisch ingerijpt aquarium met een bodem van minimaal 45 × 30 cm, dichte beplanting, gedempt licht en zachte stroming. De vis is klein, maar heeft zwemruimte nodig, en dominante mannetjes verdedigen tijdens het afzetten tijdelijk een eigen plekje (Seriously Fish, 2026).

De rijpheid weegt zwaarder dan de maat: Boraras kan slecht tegen schommelingen in de waterchemie en hoort nooit in een biologisch onrijpe bak. Hoe je een bak goed laat indraaien, lees je bij aquarium opstarten.

In de natuur leeft chili in zwartwaterbeken en poelen in oude veenmoerasbossen: bruin water vol looistoffen, een bodem met afgevallen bladeren en takken, nauwelijks hardheid, een pH tot 4,0 en weinig licht. Vertaal dat naar:

• Dichte plantgroepen met open plekken om te zwemmen en te eten.
• Kienhout en drijfplanten die het licht temperen.
• Gedroogde bladeren op de bodem; bij het verteren groeien er microbenkolonies op, extra voer voor jongen.
• Zachte stroming, zonder harde waterstraal door de hele bak.

Welke waterwaarden en temperatuur heeft chili nodig?

Chili wil zacht, licht zuur water van 20–28 °C, met een pH van 4–7 en een GH van 1–10 °dH (Seriously Fish, 2026). FishBase noemt een smaller bereik: 25–28 °C en pH 6,5–7. Wil je binnen beide bronnen blijven, houd dan 25–28 °C en een pH van 6,5–7 aan.

Stabiliteit is belangrijker dan het exacte getal: breng waarden alleen in kleine stappen naar het gewenste bereik en ververs met water dat daar dicht bij ligt. Hoe de waarden samenhangen, lees je bij pH, KH en GH; het verversen zelf staat bij waterwissel en kraanwater.

Test het water wekelijks, en extra in de opstartfase en na het toevoegen van vissen (OATA, z.d.). Kijk dagelijks naar temperatuur, apparatuur en de vissen zelf: een afwijkende ademhaling, zwemwijze of eetlust is een reden om de omstandigheden na te lopen (Merck Veterinary Manual, 2026).

Hoeveel chili's houd je samen, en met wie?

Houd minstens 8–10 chili's bij elkaar: in een groep zijn ze minder schuw, en de mannetjes laten dan hun beste kleuren en hun onderlinge wedijver om de vrouwtjes zien (Seriously Fish, 2026). Chili is vreedzaam, maar door het formaat en de schuwheid geen echte gezelschapsvis: hij doet het best in een eigen bak of met andere heel kleine, rustige soorten.

Bron: Seriously Fish (2026); OATA (z.d.).

Vergelijk bij elke combinatie eerst temperatuur en waterwaarden; welke garnalen er zijn, staat bij garnalensoorten. Hoe je soorten op gedrag en voer afweegt, lees je bij vissen combineren.

Wat eten chili rasbora's?

Geef chili dagelijks klein voer: fijn droogvoer afgewisseld met kleine levende of diepgevroren voedseldieren zoals watervlooien (Daphnia) en Artemia; alleen droogvoer is te eenzijdig (Seriously Fish, 2026). Die afwisseling geeft de beste kleuren en brengt de vissen in paaiconditie.

In de natuur is chili een micropredator van zoöplankton, kleine insecten en wormpjes. Conway (2009) noemt pas uitgekomen Artemia, kleine watervlooien en microwormen als beste voer; fijngewreven vlokken en micropellets worden ook gegeten. Hoe je Artemia zelf uitbroedt, lees je bij Artemia kweken.

Voer op een vaste, rustige plek en kijk of ook de schuwste dieren iets krijgen. Haal resten weg: onopgegeten voer breekt af en belast het water (OATA, z.d.). Meer over porties lees je bij vissen voeren.

Hoe zie je het verschil tussen man en vrouw?

Volwassen vrouwtjes zijn duidelijk ronder in de buik en vaak iets groter; mannetjes zijn feller rood, vooral de dominante dieren (Seriously Fish, 2026). Mannetjes in conditie hebben bovendien zwarte en rode tekening op rug- en aarsvin, en in paaitijd felrode accenten op buik- en staartvinnen (Conway, 2009). Het verschil is het duidelijkst bij volwassen, goed gevoerde dieren.

Hoe kweek je chili rasbora's?

Chili's zetten in goede conditie dagelijks een klein aantal eieren af tussen de planten, zonder broedzorg; in een rijpe, dichtbeplante bak verschijnen daardoor soms vanzelf jongen. Wil je er meer, dan volg je de aanpak van Seriously Fish:

1. Breng de groep in conditie met dagelijks afwisselend levend en diepvriesvoer.
2. Richt een of meer kweekbakjes in van ongeveer 10–15 liter en vul ze voor de helft met javamos of een ander fijnbladig plantje. Een filter is niet nodig; een klein, luchtaangedreven sponsfilter mag.
3. Zet er twee of drie goed gevoerde paren in. Doe dat rustig; bevallen de omstandigheden, dan zetten ze vaak de volgende ochtend al af.
4. Haal de ouders er na hooguit een paar dagen uit. Volwassen chili's eten eieren.
5. Houd microscopisch voer klaar. De eerste eieren komen rond de tweede dag uit, waarna de jongen nog zo'n 24 uur op hun dooier teren. Daarna hebben ze pantoffeldiertjes (Paramecium) of ander microscopisch voer nodig.
6. Stap over op groter voer zodra het past: na een week tot tien dagen nemen ze Artemia-naupliën of microwormen.

Op een smal scherm kun je het schema horizontaal verschuiven. Bekijk schema op volledige grootte.

Kweker Hellweg voerde volgens Conway (2009) eerst Paramecium en daarna diepgevroren Cyclops en pas uitgekomen Artemia; slijmerig kienhout in de opkweekbak leverde extra micro-organismen. FishBase beschrijft de afzet anders, met tot 50 eieren aan de onderkant van bladeren. Reken dus niet op een vaste opbrengst per afzet.

Veelgemaakte fouten met chili rasbora's

De meeste problemen met chili's ontstaan door een te jonge bak, te weinig soortgenoten, te grof voer of de verkeerde soort.

1. Chili's in een pas opgestarte bak zetten. Wacht tot het filter biologisch werkt.
2. Een paar losse dieren kopen. Onder de 8–10 blijven chili's schuw.
3. Op kleur kopen in plaats van op patroon. Merah en urophthalmoides worden regelmatig als chili verkocht.
4. Alleen droogvoer of te grote korrels geven. Meer strooien helpt niet als het voer niet in hun bek past.
5. Ze combineren met vissen die groot genoeg zijn om ze op te eten. OATA raadt dat bij Boraras uitdrukkelijk af.
6. Nieuwe dieren direct bij de groep zetten. Koop niet uit een bak met zieke dieren en let op heldere ogen, gave vinnen en een rustige ademhaling (OATA, z.d.). Merck adviseert voor waardevolle vissen 30–60 dagen quarantaine; zie nieuwe vissen laten wennen.
7. Het eerste voer pas regelen als de jongen er zijn. Zet microscopisch voer vooraf in.

Veelgestelde vragen over chili rasbora's

Hoe groot wordt een chili rasbora?

Een volwassen chili rasbora wordt ongeveer 2 cm, gemeten als standaardlengte tot de staartvinbasis. FishBase noemt 1,8 cm als gebruikelijke standaardlengte en 3,5 cm als hoogst geregistreerde totale lengte, inclusief staartvin. Vrouwtjes zijn vaak iets groter dan mannetjes. Van de drie soorten die als chili worden verkocht, is Boraras brigittae de grootste.

Hoe oud worden chili rasbora's?

De levensduur van de chili rasbora is niet goed onderzocht; reken op enkele jaren. OATA schrijft over rasbora's in het algemeen dat ze in een goed ingerijpte bak met goede waterkwaliteit meerdere jaren kunnen leven. Hogere getallen die online rondgaan, zijn voor deze soort niet onderbouwd. Een rijpe bak met stabiel water en gevarieerd klein voer is de basis voor een lang leven.

Hoeveel chili rasbora's moet je samen houden?

Houd minstens 8 tot 10 chili rasbora's bij elkaar. Het is een schoolvis: in een groep is hij minder schuw, en de mannetjes tonen dan hun beste kleuren en dingen onderling om de vrouwtjes. Een grotere groep oogt bovendien natuurlijker. Voor zo'n groep geeft Seriously Fish een bodemmaat van minimaal 45 × 30 cm, in een rijpe, dichtbeplante bak.

Welke temperatuur heeft een chili rasbora nodig?

Een chili rasbora doet het goed tussen 20 en 28 °C, volgens Seriously Fish. FishBase noemt een smaller bereik van 25 tot 28 °C, dus wie binnen beide bronnen wil blijven, kiest 25–28 °C. Minstens zo belangrijk is dat de temperatuur stabiel blijft, in zacht, licht zuur water met een pH van 4–7 en een GH van 1–10 °dH.

Hoe zie je of een chili rasbora man of vrouw is?

Een volwassen vrouwtje is ronder in de buik en vaak iets groter dan een mannetje. Mannetjes kleuren feller rood, vooral de dominante dieren, en hebben zwart-rode tekening op rug- en aarsvin. In paaitijd krijgen ze ook felrode accenten op buik- en staartvinnen. Beoordeel volwassen dieren in goede conditie, want dan is het verschil het duidelijkst.

Staat de chili rasbora op de Unielijst?

Nee, Boraras brigittae staat niet op de Europese Unielijst van invasieve exoten. Dat is op 18 oktober 2026 gecontroleerd in de lijst van de NVWA en in de geconsolideerde EU-uitvoeringsverordening 2016/1141, ook onder de oude namen Rasbora brigittae en Rasbora urophthalma brigittae. Voor deze soort gelden dus geen Unielijst-verboden op houden, kweken of verhandelen.